ตอนสายวันที่ 7 ต.ค. 69 ดาวเทียม Sentinel-2C ถ่ายภาพอ่าวไทยตอนบนกลับมาให้ GISTDA วิเคราะห์ สิ่งที่เห็นไม่ใช่แค่สีฟ้าของทะเล แต่เป็นคราบตะกอนและแพลงก์ตอนบลูมที่ลอยคละคลุ้งเป็นวงกว้าง ครอบคลุมหลายจังหวัดพร้อมกัน
นี่ไม่ใช่การเดาจากพื้นดิน แต่เป็นหลักฐานจากอวกาศ ที่ชี้ชัดว่าน้ำจืดจากแม่น้ำสายหลักไหลลงทะเล แล้วกระแทกต่อระบบนิเวศชายฝั่งอย่างจังในช่วงเวลานี้
สัญญาณเตือนจากแม่น้ำสู่ทะเล
GISTDA ใช้ดัชนี UWQV วิเคราะห์ข้อมูล จับคู่ความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์กับตะกอนแขวนลอย ผลลัพธ์ชัดว่าปากแม่น้ำเจ้าพระยา มีตะกอนพัดพาสู่ทะเลหนาแน่นมาก สีน้ำตาลขุ่นในภาพยืนยันว่ามีมวลสารจากบนบกไหลลงท้องทะเลมหาศาล
นอกจากนี้ ยังพบกลุ่มตะกอนแขวนลอยพัดออกจากชายฝั่งลงสู่ทะเลบริเวณปากแม่น้ำบางปะกง และแม่น้ำแม่กลองด้วยเช่นกัน ซึ่งสะท้อนว่าสถานการณ์น้ำท่วมบนบกกำลังส่งผลกระทบโดยตรงต่อคุณภาพน้ำในอ่าวไทยตอนบน

ปรากฏการณ์บลูมในหลายจังหวัด
ข้อมูลดาวเทียมชี้ว่ามีการกระจายตัวของแพลงก์ตอนบลูม หรือที่ชาวบ้านเรียกติดปากว่าน้ำทะเลเปลี่ยนสี ปรากฏตัวเป็นวงกว้างบริเวณชายฝั่งชลบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และเพชรบุรี
การเกิดบลูมในวงกว้างเช่นนี้ เกิดจากการที่น้ำจากแม่น้ำสายหลักนำพามวลสารอาหารหรือ Nutrients ลงสู่ทะเลจำนวนมาก ทำให้แพลงก์ตอนเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงที่มองเห็นได้จากมุมมองระดับมหภาค
GISTDA ระบุว่าข้อมูลนี้เป็นผลจากการวิเคราะห์โดยประมาณ ยังไม่ได้ผ่านการตรวจวัดค่าในพื้นที่จริง แต่ทิศทางของข้อมูลสอดคล้องกับสถานการณ์น้ำท่วมที่ส่งผลให้ปริมาณน้ำไหลลงสู่ทะเลอย่างต่อเนื่อง

ผลกระทบที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
เมื่อแพลงก์ตอนบลูมเกิดขึ้นในวงกว้าง แสงจากดวงอาทิตย์ที่ส่องลงสู่ใต้ทะเลจะถูกบดบัง ทำให้พืชใต้ท้องทะเลได้รับแสงไม่เพียงพอ เกิดภาวะเครียด และไม่สามารถสังเคราะห์แสงได้อย่างเต็มที่ ซึ่งส่งผลต่อเนื่องไปยังสัตว์น้ำที่อาจขาดแคลนแหล่งอาหารในการดำรงชีวิต
สิ่งที่น่ากังวลกว่านั้นคือ การเพิ่มของแพลงก์ตอนส่งผลให้ปริมาณออกซิเจนในน้ำลดลง โดยเฉพาะเมื่อแพลงก์ตอนตายและเกิดการย่อยสลาย ซึ่งส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลรวมถึงสัตว์น้ำที่เลี้ยงในกระชัง
นอกจากนี้ หากสัตว์ทะเลกินแพลงก์ตอนบางชนิดที่มีพิษเข้าไป อาจได้รับสารพิษสะสมและทำให้เสียชีวิตได้ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อคนตามลำดับห่วงโซ่อาหารได้ต่อไป

ความขุ่นหนืดและกลิ่นไม่พึงประสงค์
ปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูมทำให้น้ำทะเลขุ่น มีลักษณะหนืดมากขึ้น รวมถึงเกิดกลิ่นไม่พึงประสงค์ ซึ่งนอกจากจะส่งผลกระทบต่อด้านสิ่งแวดล้อม ยังอาจมีผลต่อกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวและการใช้ประโยชน์จากพื้นที่ชายฝั่งทะเล
สำหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งในระยะนี้ ข้อมูลจาก GISTDA จึงเป็นสัญญาณเตือนสำคัญในการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ และเตรียมรับมือกับสถานการณ์ที่อาจกระทบต่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
การค้นพบกิ้งกือชนิดใหม่จากภาคใต้
ในขณะเดียวกัน ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม นำโดยรองศาสตราจารย์ ดร.ปิยะธิดา พิมพ์วิชัย ร่วมกับนักวิจัยจาก Royal Belgian Institute of Natural Sciences ประเทศเบลเยียม ค้นพบกิ้งกือกระบอกหางมนชนิดใหม่ของโลกจำนวน 2 ชนิด จากพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทย
การค้นพบครั้งนี้ใช้แนวทางการจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตแบบบูรณาการ โดยพิจารณาจากลักษณะทางสัณฐานวิทยา โดยเฉพาะโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์ของเพศผู้ ควบคู่กับการวิเคราะห์ข้อมูลทางพันธุกรรมจากยีน COI และ 16S rRNA
ผลการศึกษาพบกิ้งกือชนิดใหม่ 2 ชนิดในสกุล Coxobolellus ได้แก่ Coxobolellus kaengkrachanensis จากจังหวัดเพชรบุรี และ Coxobolellus planiprocessus จากจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์และความหลากหลายทางชีวภาพอันมหาศาลในประเทศไทย
ไขปริศนาการจัดจำแนกที่คลาดเคลื่อน
งานวิจัยยังสามารถไขปริศนาการจัดจำแนกกิ้งกืออีก 1 ชนิด คือ Benoitolus siamensis ที่ได้รับการจำแนกผิดสกุลมาอย่างยาวนาน โดยจากการตรวจสอบโครงสร้างอวัยวะสืบพันธุ์เพศผู้ใหม่ร่วมกับผลวิเคราะห์ DNA พบว่ามีความสอดคล้องกับสกุล Pseudospirobolellus มากกว่า
ดังนั้นจึงได้ทำการจัดจำแนกใหม่เป็น Pseudospirobolellus siamensis ซึ่งช่วยขจัดข้อขัดแย้งระหว่างข้อมูลทางสัณฐานวิทยาในอดีตและหลักฐานทางพันธุกรรมให้มีความถูกต้องชัดเจน
ความสำเร็จครั้งนี้ไม่เพียงช่วยเติมเต็มฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ แต่ยังเป็นรากฐานสำคัญสำหรับการศึกษาวิวัฒนาการ การอนุรักษ์ และการจัดทำฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพในอนาคต โดยผลงานได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ Animals เรียบร้อยแล้ว
คำถามที่พบบ่อย


Comments
0