Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Occupational and Environmental Medicine φέρνει στο προσκήνιο ένα θέμα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα: τη σχέση μεταξύ του επαγγέλματος της μητέρας και του κινδύνου εμφάνισης αυτισμού στο παιδί. Οι ερευνητές εξέτασαν τα επαγγέλματα των μητέρων σε τρεις κρίσιμες περιόδους — πριν από τη σύλληψη, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και στα πρώτα χρόνια ζωής των παιδιών — προκειμένου να εντοπίσουν πιθανούς περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη νευροανάπτυξη.
Τα αποτελέσματα της μελέτης αποκαλύπτουν έναν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαταραχών αυτιστικού φάσματος σε παιδιά των οποίων οι μητέρες εργάζονταν σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους. Ιδιαίτερα σημαντική κρίθηκε η συσχέτιση με επαγγέλματα που εκθέτουν τις εργαζόμενες σε ορισμένους τύπους χημικών ουσιών ή σε συνθήκες υψηλού στρες κατά τη διάρκεια της κύησης.
«Εξετάστηκαν τα επαγγέλματα των μητέρων πριν από τη σύλληψη, κατά την εγκυμοσύνη και στα πρώτα χρόνια ζωής των παιδιών, προκειμένου να εντοπίσουν πιθανούς παράγοντες που επηρεάζουν τη νευροανάπτυξη», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έρευνα. Η μεθοδολογία περιελάμβανε τη συστηματική καταγραφή και ταξινόμηση των επαγγελμάτων σύμφωνα με διεθνή πρότυπα ταξινόμησης εργασίας.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι δεν διαπιστώθηκε μηδενική συσχέτιση με τη γεωργία ή τις βιομηχανίες χημικών, κάτι που ήταν αντίθετο με τις αρχικές υποθέσεις των ερευνητών. Αντιθέτως, ο αυξημένος κίνδυνος φάνηκε να συνδέεται περισσότερο με επαγγέλματα του τριτογενούς τομέα, όπου παράγοντες όπως η καθιστική εργασία, το εργασιακό στρες και οι παρατεταμένες ώρες εργασίας μπορεί να διαδραματίζουν ρόλο.
Οι ερευνητές τονίζουν ωστόσο ότι η μελέτη παρουσιάζει ορισμένους περιορισμούς. «Οι πιθανοί μηχανισμοί μέσω των οποίων το επάγγελμα θα μπορούσε να επηρεάσει τη νευροανάπτυξη του εμβρύου παραμένουν υπό διερεύνηση», σημειώνουν. Μεταξύ των υποθέσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, η χρήση διαλυτών, το ψυχολογικό στρες και οι διαταραχές του κιρκαδιανού ρυθμού λόγω βαρδιών.
Η διαταραχή αυτιστικού φάσματος αποτελεί μια πολύπλοκη νευροαναπτυξιακή κατάσταση της οποίας τα αίτια δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί. Ενώ ο γενετικός παράγοντας θεωρείται κυρίαρχος, ολοένα και περισσότερες μελέτες υποδεικνύουν ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες — ιδίως κατά την περίοδο πριν και μετά τη σύλληψη — μπορεί να συμβάλλουν στον κίνδυνο εμφάνισης. Η παρούσα μελέτη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο σύνθετο παζλ της κατανόησης του αυτισμού.
Ειδικοί στον τομέα της αναπτυξιακής παιδιατρικής σημειώνουν ότι τα ευρήματα δεν θα πρέπει να ερμηνευθούν ως αιτιώδης σχέση, αλλά ως στατιστική συσχέτιση που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Η πολυπαραγοντική φύση του αυτισμού καθιστά αδύνατη την απόδοση ευθύνης σε έναν και μόνο παράγοντα. Παρ' όλα αυτά, η μελέτη ανοίγει νέους δρόμους στην έρευνα για την πρόληψη.
Η δημοσίευση αυτή αναμένεται να πυροδοτήσει ευρύτερη συζήτηση τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στο ευρύ κοινό σχετικά με την επαγγελματική υγεία των εγκύων γυναικών. Πολλές χώρες ήδη εφαρμόζουν ειδικά μέτρα προστασίας για τις εργαζόμενες κατά την εγκυμοσύνη, αλλά τα νέα δεδομένα υποδεικνύουν ότι ίσως χρειάζεται επανεξέταση του τι θεωρείται «ασφαλές εργασιακό περιβάλλον» για τις μέλλουσες μητέρες.