ALSO ON THE CREATOR SITERead this on adisaktong.avalw.comOpen

วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 10.36 น. เป็นนาทีที่ดาวเทียม Sentinel-2C จับภาพของทะเลอ่าวไทยตอนบนได้ครบถ้วน และภาพที่ออกมาไม่ได้เป็นเพียงสีน้ำเงินอมเขียวที่เราคุ้นเคย หากแต่เป็นภาพของพื้นที่สีน้ำตาลขุ่นกระจายตัวหนาแน่นบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา บางปะกง และแม่กลอง ซึ่ง GISTDA หรือสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) ได้ออกมาเปิดเผยข้อมูลล่าสุดนี้

สิ่งที่เห็นในภาพไม่ใช่แค่ความขุ่นจากดินโคลนที่พัดพามา หากแต่เป็นปรากฏการณ์ทางชีวภาพที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังความขุ่นนั้น GISTDA ใช้ดัชนีการวิเคราะห์คุณภาพน้ำ UWQV (Ulysses Water Quality Viewer) มาประเมินพารามิเตอร์หลัก 2 ข้อ คือ ความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์และความเข้มข้นของตะกอนแขวนลอย ผลลัพธ์ชี้ชัดว่าเกิดปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูมหรือการขยายพันธุ์อย่างรวดเร็วของแพลงก์ตอนในวงกว้าง ซึ่งถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญต่อระบบนิเวศทางทะเลและเศรษฐกิจการประมงชายฝั่งในขณะนี้

เมื่อแม่น้ำพัดพา 'สารอาหาร' ลงสู่ทะเล

สาเหตุหลักที่ GISTDA ชี้ชัดในรายงานครั้งนี้คือสถานการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นในช่วงที่ผ่านมา ปริมาณน้ำมหาศาลที่ไหลบ่าจากแม่น้ำสายหลักลงสู่อ่าวไทยอย่างต่อเนื่อง ได้นำพามาซึ่งมวลสารอาหาร (Nutrients) และตะกอนดินจากบนบกจำนวนมาก เมื่อสารอาหารเหล่านี้เข้าสู่สภาพแวดล้อมของทะเลที่มีแสงสว่างเพียงพอ แพลงก์ตอนจึงเจริญเติบโตอย่างก้าวกระโดดจนเกิดปรากฏการณ์บลูม

ภาพจากดาวเทียมแสดงให้เห็นถึงเส้นทางการกระจายตัวของตะกอนแขวนลอยที่ชัดเจนที่สุดบริเวณปากแม่น้ำ 3 สายหลัก ได้แก่ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำบางปะกง และแม่น้ำแม่กลอง ซึ่งปริมาณตะกอนที่พัดพาสู่ทะเลค่อนข้างหนาแน่นอย่างเห็นได้ชัดในลักษณะสีน้ำตาลขุ่น ปรากฏการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงโดยตรงระหว่างสถานการณ์บนบกกับคุณภาพน้ำในทะเล หากมีการไหลเวียนของน้ำอย่างต่อเนื่องจากการระบายน้ำหรือฝนที่ตกซ้ำ อาจทำให้ความเข้มข้นของสารอาหารในน้ำทะเลสูงขึ้นไปอีก

การที่ตะกอนแขวนลอยมีปริมาณมากส่งผลโดยตรงต่อความขุ่นของน้ำ ซึ่งเป็นตัวแปรสำคัญที่นักวิทยาศาสตร์ใช้ในการติดตามสุขภาพของระบบนิเวศชายฝั่ง การสะสมของตะกอนเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงปัญหาทางสายตา หากแต่เป็นปัจจัยที่เปลี่ยนแปลงสมดุลทางเคมีและชีวภาพของน้ำทะเลบริเวณอ่าวไทยตอนบนอย่างมีนัยสำคัญ

ลักษณะของน้ำทะเลที่ขุ่นและหนืดขึ้นจากปริมาณตะกอนแขวนลอยและแพลงก์ตอนบลูม
ลักษณะของน้ำทะเลที่ขุ่นและหนืดขึ้นจากปริมาณตะกอนแขวนลอยและแพลงก์ตอนบลูม

ผลกระทบที่มองไม่เห็นใต้ผืนน้ำ

แพลงก์ตอนบลูมที่กระจายตัวเป็นวงกว้างบริเวณชายฝั่งจังหวัดชลบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และเพชรบุรี ตามข้อมูลจาก GISTDA อาจดูเหมือนเป็นแค่ความเปลี่ยนแปลงของสีน้ำ แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงนั้นซับซ้อนและรุนแรงกว่ามาก เมื่อแพลงก์ตอนมีปริมาณหนาแน่นเกินไป แสงจากดวงอาทิตย์จะถูกบดบัง ไม่สามารถส่องลงไปถึงก้นทะเลได้เพียงพอ

สิ่งมีชีวิตใต้ทะเลที่พึ่งพาแสงในการสังเคราะห์แสง เช่น พืชทะเลและสาหร่าย จะตกอยู่ในภาวะเครียดและไม่สามารถเจริญเติบโตได้ตามปกติ เมื่อแหล่งอาหารชั้นฐานของห่วงโซ่อาหารอ่อนแอลง สัตว์น้ำที่เลี้ยงด้วยแพลงก์ตอนก็จะเริ่มขาดแคลนอาหาร การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่ออุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง ซึ่งเป็นรายได้หลักของครัวเรือนในหลายจังหวัด

นอกจากนี้ การตายและการย่อยสลายของแพลงก์ตอนในปริมาณมหาศาลยังส่งผลให้ปริมาณออกซิเจนละลายในน้ำลดลงอย่างฮวบฮาบ ภาวะขาดออกซิเจนนี้ทำให้สิ่งมีชีวิตใต้ทะเลต้องดิ้นรนเอาชีวิตรอด และในบางกรณี แพลงก์ตอนบางชนิดอาจสะสมสารพิษไว้ภายใน หากสัตว์ทะเลกินเข้าไป สารพิษเหล่านั้นก็จะถ่ายทอดต่อไปยังห่วงโซ่อาหาร ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพของผู้บริโภคในที่สุด

ภาพของปากแม่น้ำที่พัดพาสารอาหารและตะกอนลงสู่ทะเลอ่าวไทย
ภาพของปากแม่น้ำที่พัดพาสารอาหารและตะกอนลงสู่ทะเลอ่าวไทย

ความขุ่นหนืดและกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์

อีกหนึ่งผลกระทบที่สัมผัสได้ชัดเจนที่สุดคือคุณภาพของน้ำที่เปลี่ยนไป ปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูมทำให้น้ำทะเลขุ่นและมีลักษณะหนืดมากขึ้น ไม่ใสสะอาดเหมือนเดิม และที่สำคัญคือมีแนวโน้มที่จะเกิดกลิ่นไม่พึงประสงค์ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้คนตามแนวชายฝั่งและพื้นที่ท่องเที่ยวเริ่มสัมผัสได้ในช่วงนี้

ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวและการใช้ประโยชน์จากพื้นที่ชายฝั่งทะเล ทั้งกิจกรรมทางน้ำ การพักผ่อน หรือแม้แต่ภาพลักษณ์ของพื้นที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ หากปรากฏการณ์นี้ยืดเยื้อหรือมีความรุนแรงมากขึ้น อาจสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจที่มองไม่เห็นในทันที แต่จะสะสมเป็นปัญหาใหญ่ต่ออุตสาหกรรมท่องเที่ยวและประมงท้องถิ่น

การติดตามสถานการณ์ผ่านดาวเทียมจึงเป็นเครื่องมือที่แม่นยำและรวดเร็วที่สุดในการประเมินความรุนแรงของปรากฏการณ์นี้ แม้ข้อมูลจากดัชนี UWQV จะเป็นค่าประมาณที่ยังไม่ได้ผ่านการตรวจวัดในพื้นที่จริง แต่การเห็นภาพรวมจากวงกว้างช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถวางแผนรับมือและแจ้งเตือนประชาชนได้อย่างทันท่วงที

มุมมองจากชายฝั่งที่มองเห็นความผิดปกติของสีน้ำทะเลจากปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูม
มุมมองจากชายฝั่งที่มองเห็นความผิดปกติของสีน้ำทะเลจากปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูม

คำถามที่พบบ่อย

ดาวเทียม Sentinel-2C จับภาพแพลงก์ตอนบลูมในอ่าวไทยตอนบนเมื่อไหร่

ภาพดังกล่าวถูกบันทึกเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 10.36 น. โดยเป็นช่วงเวลาที่ดาวเทียมสามารถจับภาพพื้นที่ทะเลอ่าวไทยตอนบนได้ครบถ้วน

GISTDA ใช้เครื่องมือใดในการวิเคราะห์คุณภาพน้ำจากภาพถ่ายดาวเทียม

GISTDA ใช้ดัชนีการวิเคราะห์คุณภาพน้ำ UWQV (Ulysses Water Quality Viewer) เพื่อประเมินพารามิเตอร์หลัก 2 ข้อ คือ ความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์และความเข้มข้นของตะกอนแขวนลอย

สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์แพลงก์ตอนบลูมในอ่าวไทยตอนบนคืออะไร

สาเหตุหลักคือสถานการณ์น้ำท่วมที่พัดพาสารอาหารและตะกอนดินจากแม่น้ำสายหลักลงสู่อ่าวไทยอย่างต่อเนื่อง เมื่อสารอาหารเหล่านี้เข้าสู่สภาพแวดล้อมที่มีแสงสว่างเพียงพอ แพลงก์ตอนจึงเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วจนเกิดบลูม

แม่น้ำสายใดบ้างที่มีตะกอนแขวนลอยหนาแน่นที่สุดตามภาพดาวเทียม

ภาพจากดาวเทียมแสดงให้เห็นว่าตะกอนแขวนลอยหนาแน่นที่สุดบริเวณปากแม่น้ำ 3 สายหลัก ได้แก่ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำบางปะกง และแม่น้ำแม่กลอง

แพลงก์ตอนบลูมส่งผลกระทบอย่างไรต่อระบบนิเวศและเศรษฐกิจชายฝั่ง

ปรากฏการณ์นี้ทำให้แสงส่องลงสู่ก้นทะเลได้น้อยลง ส่งผลให้พืชทะเลเครียดและสัตว์น้ำขาดอาหาร รวมถึงทำให้น้ำขุ่น หนืด และมีกลิ่นไม่พึงประสงค์ ซึ่งกระทบต่อการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมประมง

จังหวัดใดบ้างที่ได้รับผลกระทบจากแพลงก์ตอนบลูมตามข้อมูลของ GISTDA

ข้อมูลจาก GISTDA ระบุว่าพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบครอบคลุมชายฝั่งจังหวัดชลบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และเพชรบุรี


Comments

0
No responses yet. Be the first to add one.
อดิศักดิ์ ทอง
Follow this desk
อดิศักดิ์ ทอง
Create a free account to follow อดิศักดิ์ ทอง. New stories land in your feed, and you can save any of them to your own reading lists.
Your library & lists →

Check this story

Verify
Ask AI