Η ραγδαία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρή πρόκληση για το ενεργειακό σύστημα της χώρας, σύμφωνα με μελέτη που εξετάζει το νέο τοπίο που διαμορφώνεται. Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers αναδεικνύεται σε ένα από τα κεντρικά ζητήματα, καθώς η νέα γενιά εγκαταστάσεων αναμένεται να πιέσει πολύ περισσότερο τις υποδομές.
Τα νούμερα είναι ενδεικτικά της δυναμικής. Αυτή τη στιγμή, σε χαλαρή λειτουργία, τα κέντρα δεδομένων λειτουργούν περίπου στο 20% των δυνατοτήτων τους και δεσμεύουν γύρω στο 0,9% του ρεύματος της χώρας. Σε ένα πιο δυναμικό σενάριο, με λειτουργία στο 80% των δυνατοτήτων τους, η κατανάλωση θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 7% του ρεύματος της χώρας, ποσότητα που ισοδυναμεί χονδρικά με την κατανάλωση του ενός τρίτου των νοικοκυριών της Ελλάδας.
Η μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο της ερευνητικής ομάδας 1830 Lab, στην οποία ανήκει η ερευνήτρια Βασιλέτη, υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Όπως επισημαίνεται, τα νέα κέντρα δεδομένων διαφέρουν από τις προηγούμενες γενιές και απαιτούν σχεδιασμό που θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές τους ανάγκες, ώστε να μην βρεθούν οι υποδομές προ εκπλήξεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο αύξησης των λογαριασμών ρεύματος για όλους. Αυτό μπορεί να συμβεί, σύμφωνα με τη μελέτη, για τρεις λόγους: όταν το κόστος των νέων υποδομών, όπως σταθμοί και καλώδια, δεν χρεώνεται αποκλειστικά στην εταιρεία που ωφελείται αλλά μετακυλίεται στα νοικοκυριά, όταν η αυξημένη ζήτηση ωθεί την αγορά προς πιο ακριβές και πιο ρυπογόνες μορφές ενέργειας, και γενικότερα λόγω της πίεσης που ασκείται σε ολόκληρη την αγορά ενέργειας.
Πέρα από το κόστος, υπάρχει και ζήτημα ασφάλειας του δικτύου. Τα κέντρα δεδομένων φέρνουν πολύ μεγάλη πίεση στο σύστημα, η οποία, αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ένα μεγάλο μπλακάουτ. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Τέξας, όπου η εκρηκτική ανάπτυξη τέτοιων εγκαταστάσεων επηρεάζει συνολικά το δίκτυο όταν εκτοξεύεται η ζήτηση.
Το πρόβλημα εντείνεται από τη γεωγραφική συγκέντρωση των επενδύσεων. Παρότι η Αττική έχει αρχίσει να κινείται στα όρια των ενεργειακών της δυνατοτήτων και δεν διαθέτει πλέον μεγάλα περιθώρια, η συντριπτική πλειοψηφία των νέων κέντρων δεδομένων σχεδιάζεται να δημιουργηθεί ακριβώς εκεί, στην πρωτεύουσα, όπου συγκεντρώνεται και το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και της αγοράς.
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και η κατανάλωση νερού, καθώς τα data centers χρειάζονται σταθερές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, αλλά και καθαρό νερό για την ψύξη τους. Σύμφωνα με μελέτη του ΟΗΕ, έως το 2030 τα κέντρα δεδομένων θα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 3% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αντίστοιχες έρευνες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι μεγάλα κέντρα δεδομένων μπορούν να καταναλώνουν ποσότητες νερού ισοδύναμες με πόλεις έως και πενήντα χιλιάδων κατοίκων, κάτι που για μια περιοχή με προβλήματα λειψυδρίας όπως η Αθήνα εγείρει πρόσθετα ερωτήματα.