Τον δρόμο για μια μεγάλη μεταρρύθμιση στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης ανοίγει ένα νέο νομοθετικό κείμενο. Πρόκειται για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή. Στόχος του είναι να εκσυγχρονίσει τη λειτουργία τόσο των Δήμων όσο και των Περιφερειών. Το κείμενο συγκεντρώνει σε μία ενιαία βάση περισσότερες από 2.000 διατάξεις, ξεκαθαρίζει τις αρμοδιότητες ανάμεσα σε Δήμους και Περιφέρειες και ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των αιρετών.
Από τις πιο σημαντικές αλλαγές που φέρνει ο νέος κώδικας είναι αυτές που αφορούν το εκλογικό σύστημα της αυτοδιοίκησης. Καταργείται ο δεύτερος γύρος για την ανάδειξη των Δημάρχων και των Περιφερειαρχών. Παράλληλα, δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα στους εκλογείς να ψηφίσουν ηλεκτρονικά. Πρόκειται για δύο παρεμβάσεις που αλλάζουν σημαντικά τον τρόπο διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών.
Τη μορφή που θα έχει πλέον κάθε ψηφοδέλτιο παρουσίασε ο Υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος. Όπως εξήγησε, εισάγεται η λεγόμενη εναλλακτική ψήφος. Αυτή θα καταμετράται στην περίπτωση που κανένας από τους δύο πρώτους συνδυασμούς δεν συγκεντρώσει το ποσοστό του 42% συν μία ψήφο. Η καινοτομία αυτή επιχειρεί να δώσει απάντηση στο πρόβλημα της αυξημένης αποχής στις εκλογές.
Ο αρμόδιος υπουργός τοποθετήθηκε και ως προς τη γενικότερη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης. Όπως ανέφερε, η άποψή του είναι ότι η πολιτεία, ως πολιτεία, οφείλει να εξαντλήσει κάθε θεσμικό εργαλείο που έχει στη διάθεσή της. Σκοπός αυτής της προσπάθειας είναι να προωθηθεί και να ενισχυθεί η συμμετοχή των πολιτών. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και αρκετές από τις νέες ρυθμίσεις του κώδικα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο νέος κώδικας στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η δυνατότητα διεξαγωγής ηλεκτρονικών δημοψηφισμάτων. Παράλληλα, θεσμοθετούνται και συμβούλια νέων, ώστε να αποκτήσουν λόγο και οι νεότερες ηλικίες στα τοπικά ζητήματα. Με τις ρυθμίσεις αυτές επιχειρείται μια πιο άμεση σχέση των πολιτών με την τοπική αυτοδιοίκηση.
Ο κώδικας περιλαμβάνει και διατάξεις με κοινωνικό και εργασιακό χαρακτήρα. Προβλέπεται η δυνατότητα μόνιμων προσλήψεων προσωπικού μέσω ΑΣΕΠ στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα χορήγησης εφάπαξ βοηθήματος γέννησης, το οποίο μπορεί να φτάσει έως και τα 3.000 ευρώ ανά παιδί. Πρόκειται για μέτρα που στοχεύουν τόσο στη στελέχωση των υπηρεσιών όσο και στη στήριξη των οικογενειών.
Σημαντικό βάρος δίνεται και στους μηχανισμούς διαφάνειας και λογοδοσίας των αιρετών. Μεταξύ άλλων, καθίσταται υποχρεωτική η δημοσιοποίηση των αποφάσεων. Στο οικονομικό σκέλος, θεσπίζεται ένα νέο τέλος τοπικής ανάπτυξης, το οποίο έρχεται να αντικαταστήσει το ΤΑΠ και τον φόρο ηλεκτροδοτούμενων χώρων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διάταξη που προέβλεπε την επιβολή τέλους περιφερειακής ανάπτυξης αποσύρθηκε μετά τη διαβούλευση.