Σταδιακά αποκαλύπτονται οι βασικές κατευθύνσεις της πρότασης της κυβερνητικής πλειοψηφίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, ένα εγχείρημα που η Νέα Δημοκρατία τοποθετεί στον ορίζοντα του 2030. Όπως μεταδόθηκε από την ΕΡΤ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει χαρακτηρίσει την πρόταση ως έναν καταστατικό χάρτη που θα λειτουργήσει σαν πυξίδα για τις μεγάλες αλλαγές που επιχειρούνται στο Σύνταγμα.
Σε επίπεδο διαδικασίας, η Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης έχει ζητήσει δίμηνη προθεσμία προκειμένου να ολοκληρώσει το έργο της, σύμφωνα με την πρόταση που υπέβαλε στη Διάσκεψη των Προέδρων ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης. Από την πλευρά της, η αξιωματική αντιπολίτευση διατύπωσε ενστάσεις, θεωρώντας ότι το χρονικό διάστημα είναι μικρό για να ολοκληρωθεί ένα τόσο σημαντικό έργο, ενώ στη Βουλή σημειώθηκαν και ορισμένες αντεγκλήσεις.
Ο πρώτος και πιο βασικός άξονας της πρότασης αφορά το περιβάλλον, την ιδιοκτησία και τη στέγαση. Προωθούνται αλλαγές σε περιβαλλοντικό επίπεδο, με κορυφαία τη συνταγματική κατοχύρωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε μια περίοδο που, όπως επισημάνθηκε, η χώρα έχει μετατραπεί από εισαγωγέας σε εξαγωγέα ενέργειας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ιδιοκτησία προστατεύεται ήδη βάσει του Συντάγματος, χωρίς ωστόσο να υπάρχει αντίστοιχη ρητή πρόβλεψη για την περιουσία, για την οποία θα εξεταστεί σχετική ρύθμιση. Προβλέπεται επίσης η κατοχύρωση της δυνατότητας μεταφοράς του συντελεστή δόμησης, ενός κρίσιμου πολεοδομικού εργαλείου, ενώ το ζήτημα της προσιτής στέγης θα κατοχυρωθεί συνταγματικά, ώστε η εκάστοτε κυβέρνηση να μπορεί να αξιοποιεί ακίνητη περιουσία του δημοσίου και προγράμματα κοινωνικής αντιπαροχής σε εγκαταλειμμένα κτίρια.
Ο δεύτερος άξονας, σε νομοθετικό επίπεδο, αφορά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Στην κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνεται ένας νέος μηχανισμός για τον προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας ενός νόμου. Όπως εξηγήθηκε, ο στόχος είναι να αποφεύγεται το φαινόμενο ένας νόμος να ψηφίζεται και αρκετά χρόνια αργότερα το Συμβούλιο της Επικρατείας να τον κρίνει αντισυνταγματικό, ενώ προβλέπεται επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή χωρίς κυβερνητική παρέμβαση.
Ο τρίτος άξονας, που έχει προκαλέσει και τις περισσότερες συζητήσεις, αφορά τις αλλαγές στο άρθρο 86. Προβλέπεται η κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προανακριτικής εξέτασης σε βάρος υπουργών και υφυπουργών, η οποία θα περνά πλέον στην αρμοδιότητα του εισαγγελέα εφετών. Εφόσον στοιχειοθετηθεί υπόθεση, αυτή θα φτάνει στη Βουλή, ενώ καταργείται και η σχετική προθεσμία διαβίβασης στο κοινοβούλιο.
Όσον αφορά τα επόμενα βήματα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ζητήσει από τα κόμματα της αντιπολίτευσης να καταθέσουν τις δικές τους προτάσεις και κάλεσε τους πολίτες να ενημερωθούν επί της πρότασης της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η πρώτη ψηφοφορία αναμένεται στα τέλη Ιουλίου και η δεύτερη, που προβλέπεται από το Σύνταγμα, στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου, με ανοιχτό το ερώτημα αν θα υπάρξουν οι πολιτικές συνθήκες για ευρύτερες συγκλίσεις.