Türkiye, ittifak tarihinin en önemli buluşmalarından biri olarak nitelendirilen 36. NATO Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Zirvenin 7-8 Temmuz tarihlerinde başkent Ankara'da gerçekleştirileceği bildirildi. Küresel güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemde dünya diplomasisinin gözü Türkiye'ye çevrilmiş durumda.
Zirvenin, Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa ve Kanada arasındaki stratejik çatlakların derinleştiği bir döneme denk geldiği vurgulanıyor. Ankara'daki masada ittifakın geleceği, savunma harcamaları, beşinci yılına giren Rusya-Ukrayna Savaşı ve Avrupa güvenliği gibi başlıkların ele alınması bekleniyor.
Gündemin öne çıkan konularından biri külfet paylaşımı ve savunma harcamaları olacak. Masadaki hedef olarak, müttefiklerin gayri safi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunma harcamalarına ayırması gösteriliyor. Özellikle Avrupa ülkelerinin bu yönde attığı adımların değerlendirileceği belirtiliyor.
İttifakın yeni bir döneme girdiği, bu dönüşümün NATO 3.0 olarak adlandırıldığı ifade ediliyor. Bu yaklaşımın merkezinde, yapay zeka destekli siber saldırılara ve hibrit savaşlara karşı bir kalkan oluşturmak yer alıyor. NATO'nun Avrupa'ya yönelik 'daha çok üretin, daha çok harcayın ve kendi sorumluluğunuzu üstlenin' çağrısı da öne çıkıyor.
Basında yer alan değerlendirmelere göre liderler Ankara'ya farklı önceliklerle gelecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın gündeminde müttefikler arasında daha adil bir külfet paylaşımı ve NATO'nun 360 derecelik güvenlik yaklaşımının pekiştirilmesi bulunuyor. ABD Başkanı Trump'ın ise Avrupa'nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesini beklediği aktarılıyor.
Aynı değerlendirmelerde, İngiltere Başbakanı Starmer'ın ittifakın doğu kanadının güçlendirilmesini istediği, İtalya Başbakanı Meloni'nin gündeminde ittifak içi birlik ve Akdeniz güvenliğinin bulunduğu belirtiliyor. Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un Avrupa'nın savunmada ABD'ye bağımlılığını azaltmayı, İspanya Başbakanı Sanchez'in ise dengeli bir yük paylaşımını öne çıkardığı ifade ediliyor.
Ankara, zirve öncesinde güvenlik tedbirlerini Operasyon Turkuaz kapsamında en üst düzeye çıkardı. Şehir giriş ve çıkışlarında denetimler artırılırken uygulamalar 9 ilçede yoğunlaştırıldı. Özel harekat, yunuslar, narko-asayiş ve sivil ekipler zirve güzergahları ile kritik noktalarda 24 saat esasına göre görev yapıyor; özel güvenlik alanlarına zırhlı araçlar konuşlandırıldı.
Ankara Emniyet Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen denetimlerde kamyon, kamyonet, motosiklet ile şüpheli araç ve şahıslar tek tek kontrol ediliyor. Operasyonun 43 tim ve 396 personelin katılımıyla düzenlendiği bildirildi. Ayrıca NATO ülkelerinin meclis başkanlarının Baykar Milli Teknoloji Merkezi'ni ziyaret etmesinin de programda yer aldığı kaydedildi.
Zirve yaklaşırken Ankara'da güvenlik tedbirleri daha da somutlaştı. Operasyon Turkuaz kapsamında kentte kırmızı alanlar belirlendi; bu kapsamda Tunalı Hilmi Caddesi ile İran, Arjantin ve Esat caddeleri ile Günü Sokak'ın trafiğe kapatılacağı bildirildi. Bu noktaların, liderlerin, delegasyonların ve diplomatların konaklayacağı otellerin bulunduğu bölgeler olması nedeniyle kritik kabul edildiği belirtildi.
Ayrıca başkentte 13 gün süreyle yürüyüş, toplantı, basın açıklaması ve miting yapılması yasaklandı. Yetkililere göre bu yasaklar 10 Temmuz'a kadar sürecek. Zirve öncesinde araçların durdurularak kontrol edildiği uygulamalar, güvenlik güçlerinin koordinasyonunda kentin stratejik noktalarında sürdürülüyor.
Zirve tarihi yaklaşırken denetimler yeni bir aşamaya taşındı. Aktarılan bilgilere göre Ankara genelinde 430 otel ile araç kiralama firması denetlendi. Özel harekat, Yunus narkotik ve asayiş ekiplerinin katılımıyla 9 ilçede 240 uygulama noktası, 150 park ve 160 umuma açık alanda kontroller yapıldı. Bu denetim turunda 33 timden oluşan 450 personelin görev aldığı bildirildi.
Güvenlik tedbirleri hava ulaşımını da kapsayacak biçimde genişletildi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, NATO zirvesi kapsamında Ankara Esenboğa Havalimanı'nda uygulanacak hava trafiği tedbirlerini duyurdu. Buna göre zirve günlerinde saat 14.00 ile 21.00 arasında uçuşların geçici olarak sınırlandırılacağı belirtildi. Yetkililer, yolcuların mağduriyet yaşamaması için uçuşlarına ilişkin güncel bilgileri hava yolu işletmelerinden takip etmeleri gerektiğini vurguladı.
Zirve, kritik kararların yanı sıra birçok ilke de sahne olacak. Aktarılan bilgilere göre, Savunma Sanayi Forumu ilk kez resmi programda yer alacak; Ay Yıldız Müşterek Karargahı ise ilk kez kapılarını açacak. Bu başlıklar, zirvenin yalnızca diplomatik bir buluşma olmanın ötesinde, savunma ve iş birliği boyutuyla da öne çıkacağını gösterdi.
Katılım açısından da dikkat çeken bir gelişme yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump'ın, 10 yıl sonra Türkiye'yi ziyaret eden ilk Amerikan Başkanı olacağı bildirildi. Aktarılan bilgilere göre Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a duyduğu saygı sebebiyle zirveye katılacağını açıkladı. Bu ziyaret, hem ikili ilişkiler hem de zirvenin uluslararası ağırlığı açısından önemli bir unsur olarak değerlendirildi.