Το στοίχημα των 9 δισ. και το ρίσκο του 2027

Να βρεις 8,7 δισεκατομμύρια ευρώ σε ένα χρόνο. Αυτή είναι η απλή μαθηματική πρόκληση που κρύβεται πίσω από τις σελίδες του προσχεδίου του Προϋπολογισμού 2027. Το οικονομικό επιτελείο έχει καταγράψει τον στόχο, αλλά το πώς θα φτάσει εκεί παραμένει το πιο ανοιχτό ερώτημα. Η διαφορά δεν είναι μια τυπική προσαρμογή, αλλά μια δομική αλλαγή στον τρόπο που τρέχει η ελληνική οικονομία.

Οι επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα είναι η πιο φιλόδοξη και ταυτόχρονα αβέβαιη παράμετρος της νέας δημοσιονομικής στρατηγικής. Το μεγαλύτερο μέρος της αναμενόμενης αύξησης του ΑΕΠ στηρίζεται σε αυτή την κινητοποίηση κεφαλαίων. Είναι ένα στοίχημα που γίνεται σε ένα περιβάλλον αυξημένων επιτοκίων και διεθνούς αβεβαιότητας, όπου το χρήμα δεν είναι φθηνό.

Το κενό που αφήνει το Ταμείο Ανάκαμψης

Για να καταλάβεις το μέγεθος του στόχου, πρέπει να κοιτάξεις τι λείπει. Το 2024 ήταν η χρονιά ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης, με υποχρεωτικές δαπάνες 7 δισεκατομμυρίων ευρώ για έργα και μεταρρυθμίσεις. Αυτή η ένεση κοινοτικών πόρων εξηγεί το ρεκόρ ύψος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, που έφτασε τα 16,7 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αυτή η δυναμική δύσκολα θα επαναληφθεί. Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων υποχωρεί σε περίπου 11 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027, παρά την ενίσχυση κατά 1,05 δισεκατομμύρια. Η διαφορά αυτή, περίπου 5,7 δισεκατομμύρια, σε συνδυασμό με τη συνολική αύξηση των επενδύσεων, δημιουργεί το κενό που πρέπει να καλυφθεί από την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι συνολικές επενδύσεις (δημόσιες και ιδιωτικές) εκτιμάται ότι θα φτάσουν φέτος τα 36 δισεκατομμύρια ευρώ. Για το 2027 προβλέπεται άνοδος 7,9%, που μεταφράζεται σε περίπου 39 δισεκατομμύρια. Δηλαδή, 3 δισεκατομμύρια περισσότερα από το τρέχον έτος, όλα από την πλευρά των επιχειρήσεων και των επενδυτών.

Το ακριβό χρήμα και η ενεργειακή πίεση

Το βασικό εμπόδιο για τον στόχο είναι το κόστος χρήματος και η γεωπολιτική αστάθεια. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει αυξήσει τα επιτόκια του ευρώ στο 2,5% από 2% τον Ιούνιο, με την τάση να παραμένει ανοδική. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει στον στόχο 2% μόνο μετά το τέλος του 2027.

Αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτές θα πρέπει να δανειστούν ακριβότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής έρχεται σε ένα περιβάλλον όπου ο πληθωρισμός τροφοδοτείται κυρίως από μειωμένη προσφορά, λόγω του πολέμου στο Ιράν και της ενεργειακής αβεβαιότητας. Το ακριβό χρήμα δεν είναι απλώς ένα κόστος, είναι ένα φρένο στη ζήτηση για κεφάλαια.

Μεταρρυθμίσεις ως εργαλείο έλξης

Για να αντισταθμιστεί η σταδιακή υποχώρηση του δημοσίου σκέλους, η κυβέρνηση ποντάρει σε επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων που μειώνουν θεσμικούς και διοικητικούς κινδύνους για τους επενδυτές. Δικαιοσύνη, Κτηματολόγιο, πολεοδομικά σχέδια, ψηφιοποίηση του Δημοσίου και νέο πλαίσιο στρατηγικών επενδύσεων παρουσιάζονται ως τα «εργαλεία» που θα στηρίξουν τη μετάβαση από κρατοκεντρική σε ιδιωτικοκεντρική επενδυτική δυναμική.

Η λογική είναι ότι η μείωση του θεσμικού ρίσκου θα κάνει την Ελλάδα πιο ελκυστική για μακροχρόνια κεφάλαια. Όμως, οι μεταρρυθμίσεις δεν παράγουν αποτελέσματα άμεσα. Χρειάζεται χρόνος, συνέπεια και εμπιστοσύνη. Το 2027 είναι μια στιγμή που δεν υπάρχει περιθώριο για καθυστέρηση.

Το πώς μετράμε την επιτυχία

Το ερώτημα δεν είναι αν ο στόχος των 9 δισεκατομμυρίων είναι ρεαλιστικός, αλλά αν η ελληνική οικονομία έχει τα δομικά στοιχεία για να το υποστηρίξει. Η επένδυση δεν είναι μόνο κεφάλαιο, είναι και εμπιστοσύνη σε ένα πλαίσιο που αλλάζει.

Οι επενδύσεις 9 δισ. που προσδοκά ο Προϋπολογισμός 2027 αποτελούν το πιο απαιτητικό στοίχημα της οικονομικής πολιτικής. Η επιτυχία ή η αποτυχία αυτού του στόχου θα καθορίσει όχι μόνο την ανάπτυξη του 2027, αλλά και την πορεία της χώρας για τα επόμενα χρόνια. Το φετινό έτος θα δείξει αν το κεφάλαιο είναι έτοιμο να κινηθεί.