Κόκκινη γραμμή: 30% λιγότερες καρδιακές παθήσεις στους 70+

Η ερώτηση «να πάρω στατίνες για πρόληψη;» ακούγεται καθημερινά σε ιατρεία σε όλο τον κόσμο, αλλά για πρώτη φορά έχουμε μια απάντηση που βασίζεται σε σκληρά δεδομένα και όχι σε εικασίες. Η μελέτη STAREE, η πρώτη τυποποιημένη κλινική δοκιμή παγκοσμίως που εστίασε αποκλειστικά σε υγιείς ανθρώπους άνω των 70 ετών, έδειξε μια μείωση 30% στους κινδύνους εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Η ηγέτιδα ερευνήτρια, η αναπληρωtrice καθηγήτρια Sophia Zoungas από το Πανεπιστήμιο Monash της Αυστραλίας, έχει ελληνική καταγωγή και μίλησε ανοιχτά για το κενό στα δεδομένα που υπήρχε. «Υπήρχε μεγάλη συζήτηση για το αν είναι ασφαλείς, επειδή πρόκειται για ανθρώπους χωρίς νόσο», είπε χαρακτηριστικά. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς στατιστική. Είναι μια επιστημονική επιβεβαίωση που αλλάζει την κλινική πρακτική.

Το κενό που έπρεπε να γεμιστεί

Μέχρι σήμερα, οι ηλικιωμένοι ήταν σχεδόν απροστάτευτοι από την επιστημονική κοινότητα. Οι προηγούμενες μελέτες περιλάμβαναν συχνά λιγότερους από 1.000 συμμετέχοντες, αριθμός που δεν επαρκεί για να βεβαιωθεί κανείς για την ασφάλεια μιας προληπτικής θεραπείας. Η Zoungas τονίζει ότι όταν πρόκειται για πρόληψη, η σχέση κινδύνου και οφέλους πρέπει να είναι απόλυτα σαφής.

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες προσπάθειες, αυτή η έρευνα κινητοποίησε τεράστιους πόρους. Περιλάμβανε σχεδόν 10.000 άτομα από αστικές και περιφερειακές περιοχές σε σχεδόν κάθε australiano state. Η συνεργασία ήταν εκτεταμένη, με πάνω από 3.000 γιατρούς και 1.500 ιατρικά κέντρα να συμμετέχουν στη διαδικασία.

Η μέθοδος ήταν άκαρδη απλή. Η μισή ομάδα έλαβε ατορβαστατίνη, ένα ευρέως συνταγογραφούμενο φάρμακο, ενώ η άλλη ένα placebo. Η παρακολούθηση για έξι χρόνια αποκάλυψε τη διαφορά που είχε επιβεβαιωθεί στα χαρτιά, αλλά που τώρα επιβεβαιώθηκε στην πράξη.

Τι λέει η επιστήμη για την ασφάλεια

Οι ανησυχίες για τις παρενέργειες ήταν πάντα το μεγαλύτερο εμπόδιο για τους γιατρούς. Ωστόσο, τα δεδομένα της STAREE δείχνουν ότι οι σοβαρές παρενέργειες ήταν σπάνιες και συνεπείς και στις δύο ομάδες. Δεν υπήρξε κανένα στοιχείο που να συνδέει τη χρήση στατινών με αύξηση του κινδύνου για άνοια ή αναπηρία.

Αυτό είναι κρίσιμο. Πολλοί ηλικιωμένοι αποφεύγουν τη λήψη φαρμάκων λόγω φόβου για γνωστική παρακμή. Η μελέτη καταρρίπτει αυτόν τον φόβο, δείχνοντας ότι η προστασία της καρδιάς δεν γίνεται με τίμημα την υγεία του εγκεφάλου. Η ασφάλεια, φαντάζομαι, είναι το πιο σημαντικό μήνυμα για τον μέσο ασθενή.

Η σκιά της γρίπης σε τουριστικούς προορισμούς

Παράλληλα με την καρδιολογική είδηση, η εποχή φέρνει τις δικές της προκλήσεις. Ο Γκίκας Μαγιορκίνης προειδοποιεί ότι η επόμενη πανδημία πιθανότατα θα είναι γρίπη, καθώς η κλιματική κρίση αλλάζει τον χάρτη των λοιμώξεων. Σε νησιά και τουριστικούς προορισμούς όπως η Ελλάδα, τα σποραδικά κρούσματα γρίπης Α έχουν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο.

Η συσχέτιση αυτών των δύο θεμάτων δεν είναι τυχαία. Ένας ηλικιωμένος που προστατεύει την καρδιά του με στατίνες, πρέπει ταυτόχρονα να προστατεύεται από την γρίπη. Η ανοσοαπόκριση και η καρδιακή υγεία είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος για τους ανθρώπους άνω των 70 ετών. Η πρόληψη πρέπει να είναι ολιστική, δεν αρκεί μόνο η φαρμακευτική αγωγή.

Η σημασία για την ελληνική πραγματικότητα

Η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή των ιδιωτικών δαπανών υγείας, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, ενώ ταυτόχρονα πληρώνουμε 3,4 δισ. ευρώ το χρόνο για την παχυσαρκία. Η προληπτική ιατρική, όπως αυτή που προωθεί η μελέτη STAREE, είναι η μόνη βιώσιμη στρατηγική. Αντικαθιστώντας την θεραπεία της νόσου με την πρόληψή της, μειώνουμε το βάρος από τα δημόσια και ιδιωτικά ταμεία.

Η έρευνα της Zoungas δεν είναι απλώς μια αυστραλιανή επιτυχία. Είναι ένα εργαλείο που οι γιατροί μας μπορούν να χρησιμοποιήσουν από αύριο. Η αβεβαιότητα που πλανούνταν πάνω από τις συνταγές των στατινών για τους ηλικιωμένους, έχει πλέον επιστημονική βάση. Η απόφαση για λήψη φαρμάκου δεν είναι πια θέμα εικασίας, αλλά γνώσης.