Dunya Alzheimer Gunu: Turkiye'de yukselen demans ve erken teshisin onemi

Her yil eylul ayi, dunya genelinde beyin sagligina ve unutkanlikla seyreden hastaliklara dikkat cekmek icin onemli bir firsat sunuyor. Toplumlarin giderek yaslanmasiyla birlikte, bu hastaliklar hem bireyleri hem de aileleri yakindan ilgilendiren bir konu haline geldi.

Bu yazida, bildirilenlere dayanarak Dunya Alzheimer Gunu'nun anlamini, demans ve Alzheimer hakkindaki guncel verileri, Turkiye'deki tabloyu ve erken teshisin neden bu kadar onemli oldugunu ele alacagiz. Amac, farkindaligi artirmak ve dogru bilgiye ulasmaktir.

Dunya Alzheimer Gunu nedir

Oncelikle gunun kendisinden soz edelim. Bildirilenlere gore her yilin 21 Eylul tarihi Dunya Alzheimer Gunu olarak kabul ediliyor ve tum eylul ayi Dunya Alzheimer Ayi olarak aniliyor. Etkinlikler ilgili uluslararasi kurulus tarafindan duzenleniyor ve Dunya Saglik Orgutu tarafindan taniniyor.

Bu yilin temasi

Her yil belirlenen bir tema, kampanyanin odagini belirliyor. Aktarilanlara gore bu yilin temasi, erken teshisin onemine vurgu yaparak ne kadar erken bilinirse o kadar cok sey yapilabilecegi fikrini one cikariyor ve hastaliga dair damgalama ile ayrimcilikla mucadele etmeyi amacliyor.

Demans ve Alzheimer ayni sey mi

Sik karistirilan bu iki kavrami ayirmakta fayda var. Bildirilenlere gore demans, hafiza ve dusunme yetilerini etkileyen bir semsiye terimken, Alzheimer bunun en yaygin nedenidir. Aktarilan verilere gore Alzheimer, tum demans vakalarinin yarisindan fazlasini olusturuyor.

Dunya genelinde tablo

Sayilara bakildiginda sorunun boyutu daha net goruluyor. Dunya Saglik Orgutu'nun verilerine gore su anda dunya genelinde 55 milyondan fazla insan demansla yasiyor ve bu sayinin 2030'da yaklasik 75 milyona, 2050'de ise 132 milyona ulasmasi bekleniyor.

Her uc saniyede bir yeni tani

Bu artisin hizini gosteren carpici bir veri daha var. Aktarilanlara gore dunyada her uc saniyede bir kisiye yeni bir demans tanisi konuluyor. Bu tablo, hastaligin yalnizca bireysel degil, ayni zamanda buyuk bir toplumsal ve ekonomik yuk olusturdugunu ortaya koyuyor.

Turkiye'deki durum

Ulkemize gelindiginde de tablo dikkat cekici. TUIK'in 2022 Turkiye Saglik Arastirmasi'na dayandirilan verilere gore 65 yas ustu bireylerde Alzheimer gorulme sikligi yuzde 5,5 olarak bildiriliyor ve buna gore ulkede 460 binden fazla Alzheimer hastasi bulundugu ifade ediliyor.

Artmasi beklenen hasta sayisi

Uzun vadeli projeksiyonlar ise daha da dusundurucu. Aktarilan verilere gore Turkiye'de demans hastasi sayisi 2019 yilinda yaklasik 803 bin olarak bildirilmisti ve bu sayinin 2050 yilinda 3 milyonu asmasi bekleniyor. Nufusun yaslanmasi bu artisin baslica nedeni olarak gosteriliyor.

Gelismis ulkelerden farkli bir seyir

Turkiye'nin durumu bazi ulkelerden ayrisiyor. Bildirilenlere gore bircok gelismis ulkede Alzheimer gorulme orani gerilerken, Turkiye'de artis egilimi suruyor. Ayrica aktarilanlara gore ulkede yaklasik 600 bin ailenin hastalikla dogrudan mucadele ettigi belirtiliyor.

Erken teshis neden onemli

Kampanyanin merkezindeki mesaj da tam olarak burada beliriyor. Aktarilanlara gore erken teshis, hastaligin seyrini yonetmek, uygun bakim planini olusturmak ve aileye zaman kazandirmak acisindan buyuk onem tasiyor. Belirtiler gormezden gelindiginde ise surec cok daha zorlu hale gelebiliyor.

Riski azaltmak mumkun mu

Kesin bir korunma yontemi bulunmasa da bazi adimlar one cikiyor. Uzmanlara gore duzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme, sigaradan uzak durmak, tansiyon ve seker gibi etkenleri kontrol altinda tutmak, zihinsel ve sosyal olarak aktif kalmak riski azaltmaya yardimci olabiliyor.

Bakim verenlerin yuku

Hastalik yalnizca hastayi degil, cevresini de derinden etkiliyor. Bildirilenlere gore bakim verenler cogu zaman uzun sureli ve yorucu bir surecin icinde yer aliyor, bu nedenle onlara yonelik destek ve bilgilendirmenin de en az tedavi kadar onemli oldugu vurgulaniyor.

Sonuc

Sonuc olarak, Dunya Alzheimer Gunu hem hastaliga dikkat cekmek hem de farkindaligi artirmak icin onemli bir vesile sunuyor. Artan hasta sayilari karsisinda erken teshis, dogru bilgi ve guclu bir destek agi, bu zorlu sureci daha yonetilebilir kilmanin anahtari olarak one cikiyor.