Gunde bes porsiyon: meyve ve sebzenin goz ardi edilen gucu

Saglikli bir yasam icin verilen tavsiyeler arasinda belki de en basiti ve en bilineni, bol bol meyve ve sebze tuketmektir. Ne var ki bu kadar yalin bir ogut bile, gunumuzde cogu insan tarafindan yeterince uygulanmiyor. Oysa her gun tabagimiza ekleyecegimiz birkac porsiyon taze urun, uzun vadede sagligimiz uzerinde sasirtici derecede buyuk bir fark yaratma gucune sahip. Bu sessiz kahramanlari yeniden hak ettikleri yere koymanin tam zamani.

Gunde en az 400 gram

Dunya Saglik Orgutu konuya dair oldukca net bir hedef ortaya koyuyor. Uzmanlara gore her yetiskinin gunde en az dort yuz gram, yani yaklasik bes porsiyon meyve ve sebze tuketmesi gerekiyor. Bu miktar, saglikli bir beslenmenin temel taslarindan biri olarak kabul ediliyor. Gorunuste ulasilmasi zor olmayan bu hedef, aslinda pek cok kisinin gunluk beslenmesinde ciddi bir eksiklik olarak karsimiza cikiyor.

Bes porsiyon ne demek?

Bes porsiyon ifadesi zaman zaman kafa karisikligina yol acabiliyor. Buradaki onemli ayrinti, bunun her birinden beser porsiyon degil, toplamda bes porsiyon anlamina gelmesidir. Yani bir elma, bir avuc kayisi, bir tabak yesillik ve birkac kasik sebze bir araya geldiginde hedefe ulasmak hic de zor degil. Cesitliligi artirmak, hem damak tadini zenginlestirir hem de vucudun farkli besin ogelerine kavusmasini saglar.

Kalbin ve damarlarin dostu

Meyve ve sebzelerin en iyi bilinen faydasi, kalp ve damar sagligi uzerindeki koruyucu etkisidir. Duzenli olarak taze urun tuketen kisilerde kalp hastaligi ve felc riskinin belirgin bicimde azaldigi sayisiz calismayla ortaya konmustur. Icerdikleri lif, potasyum ve cesitli bitkisel bilesenler, kan basincini dengelemeye ve damarlari korumaya yardimci olur. Bu nedenle bir avuc sebze, en etkili dogal desteklerden biri sayilabilir.

Kansere karsi kalkan

Bilimsel kanitlar, bol meyve ve sebze iceren bir beslenmenin bazi kanser turlerine karsi da koruyucu olabilecegini gosteriyor. Ozellikle sindirim sistemi kanserleri soz konusu oldugunda, lif acisindan zengin bir beslenmenin riski dusurmeye yardimci oldugu belirtiliyor. Renkli sebze ve meyvelerde bulunan antioksidanlar, hucreleri zararli etkilere karsi korumada onemli bir rol ustleniyor. Doganin sundugu bu koruma essizdir.

Lif deposu

Taze urunlerin bir diger buyuk avantaji, zengin lif icerikleridir. Lif, sindirim sisteminin duzenli calismasina yardimci olur ve bagirsak sagligini destekler. Ayni zamanda uzun sure tok kalmayi saglayarak kilo kontrolune katkida bulunur ve asiri yemeyi engeller. Islenmis gidalarin aksine, meyve ve sebzeler bu degerli lifi dogal haliyle ve pek cok baska faydali besinle birlikte sunar. Bu da onlari vazgecilmez kilar.

Renkli tabak, saglikli beden

Beslenme uzmanlari siklikla tabagi olabildigince renklendirmeyi ogutler. Farkli renkteki meyve ve sebzeler, cogu zaman farkli vitamin, mineral ve antioksidanlar icerir. Yesil yapraklilar, turuncu meyveler, kirmizi sebzeler ve mor tonlardaki urunler bir araya geldiginde, vucut ihtiyac duydugu genis bir besin yelpazesine kavusur. Bu nedenle tek bir urunde takilip kalmak yerine cesitliligi tercih etmek cok daha akillica bir yaklasimdir.

Herkes yeterince yemiyor

Tum bu bilinen faydalara ragmen, dunya genelinde meyve ve sebze tuketimi umulanin oldukca altinda seyrediyor. Yapilan arastirmalar, bircok ulkede yetiskinlerin yalnizca ucte birinin onerilen miktara ulasabildigini gosteriyor. Bazi bolgelerde bu oran daha da dusuk seviyelerde kaliyor. Yetersiz meyve ve sebze tuketimi, bugun dunya capinda bulasici olmayan hastaliklarin ve erken olumlerin baslica nedenleri arasinda sayiliyor.

Turkiye'nin bereketli topraklari

Bu tabloda Turkiye, sahip oldugu verimli topraklar sayesinde onemli bir avantaja sahip. Ulke, dort mevsim boyunca son derece genis bir meyve ve sebze cesitliligi sunuyor ve pek cok urunde dunyanin onde gelen ureticileri arasinda yer aliyor. Ornegin kayisi uretiminde Turkiye, ozellikle Malatya yoresiyle kuresel olcekte lider konumda bulunuyor. Bu bereket, saglikli beslenme icin essiz bir firsat anlamina geliyor.

Kucuk degisiklikler, buyuk fayda

Gunluk hedefe ulasmak sanildigindan cok daha kolay olabilir. Kahvaltiya bir avuc taze ya da kuru meyve eklemek, ara ogunlerde cips yerine havuc veya elma tercih etmek kucuk ama etkili adimlardir. Yemeklerin yanina bol bir salata koymak ya da corbalara sebze eklemek de miktari hizla artirir. Bu tur aliskanliklar, zamanla hicbir zorlama hissetmeden saglikli bir beslenme duzenine donusebilir.

Taze, dondurulmus ya da kuru

Meyve ve sebze denince akla yalnizca taze urunler gelmemeli. Dondurulmus sebzeler cogu zaman besin degerini buyuk olcude korur ve mevsim disinda pratik bir secenek sunar. Kuru meyveler de, olculu tuketildigi surece lif ve mineral acisindan degerli birer kaynaktir. Boylece mevsim ne olursa olsun, onerilen miktara ulasmanin her zaman bir yolu bulunur. Onemli olan, cesitliligi ve duzenliligi elden birakmamaktir.

Basit ama guclu bir recete

Sonuc olarak meyve ve sebzeler, saglikli bir yasamin en basit ve en guclu recetelerinden birini olusturuyor. Ne pahali takviyelere ne de karmasik diyetlere gerek var; cogu zaman doganin sundugu renkli urunlere biraz daha fazla yer acmak yeterli. Her gun atilacak bu kucuk adimlar, yillar icinde kalpten bagirsaklara kadar tum vucudu koruyan guclu bir kalkana donusuyor. Tabagimizi renklendirmek, gelecegimize yapilan en degerli yatirimlardan biridir.