ASML en Europa: een stilte die duurt

Het is een getal dat haast ongelovelijk klinkt voor een bedrijf dat de wereld levert met de meest geavanceerde machines ter wereld. Europese chipmakers hebben dit jaar precies nul lithografie-systemen van ASML besteld. Frank Heemskerk, Executive Vice President van het Nederlandse bedrijf, legde deze schokkende werkelijkheid bloot tijdens een evenement in Amsterdam. De regionale omzet is hierdoor tot nul gedaald. Het is een stilte in de achtertuin van ASML die veel zegt over de huidige stand van zaken in de Europese halfgeleiderindustrie.

Deze nullevering komt in schril contrast te staan met de wereldwijde vraag naar geavanceerde halfgeleiders. ASML profiteert immers van een robuuste markt elders, terwijl de eigen regio compleet afwezig blijft in de orderboeken. Heemskerk wijst op het gebrek aan nieuwe fab-faciliteiten als de directe oorzaak van dit fenomeen. De huidige uitgaven van de Europese industrie zijn simpelweg niet genoeg om bestellingen te genereren voor de meest geavanceerde machines die ASML produceert.

ASML dringt nu aan op sterkere investeringsincentieven van Europese beleidsmakers om de lokale vraag te laten herleven. Het bedrijf gelooft dat de technologie er wel is, maar dat de politieke en industriële wil ontbreekt om die technologie in te zetten. Er is geen tekort aan capaciteit of innovatie, maar wel een structureel gebrek aan de druk die nodig is om grote investeringsbeslissingen te dwingen. De gesprekken met politici zijn gaande, maar de uitbreiding van de Europese fabricagecapaciteit heeft tot nu toe nog niet geleid tot één enkele bestelling voor de topmodellen.

De Europese achtertuin blijft leeg

De situatie is curieus voor een bedrijf dat een van de belangrijkste motorfactoren is voor de technologische groei. De regio waar ASML thuis is, koopt niks van zijn eigen hoogste technologie. Dit is geen incidenteel gebrek aan interesse, maar een structureel tekort aan investeringsdruk in de regio. Zolang de Europese industrie terughoudend blijft met nieuwe fab-projecten, zal ASML hier geen omzet boeken met zijn meest geavanceerde systemen.

De druk op de overheden wordt groter om hier verandering in te brengen. De afhankelijkheid van buitenlandse productie wordt een strategisch risico dat niemand wil aangaan, maar de daadwerkelijke bestellingen blijven uitblijven. Het ontbreekt aan de politieke en industriele wil om de benodigde infrastructuur te kopen. Dit creëert een paradox waarbij de kennis in Europa zit, maar de investeringen elders naar toe stromen.

ASML moet nu wachten op een verandering in het beleid die de lokale vraag activeert. Het bedrijf kan zijn technologie bieden, maar zonder de juiste stimulansen van de overheid blijft de achtertuin stil. Deze stilte is een directe weerspiegeling van de huidige investeringsklimaat in Europa. Het is een afwachtingspositie die voor ASML pijnlijk is, omdat de grootste klantgroep in de thuismarkt voorlopig buiten spel blijft.

Aankopen vullen het gat

Terwijl de verkoop in Europa stil ligt, draait het aandelenaankoopprogramma van ASML op volle toeren. Het bedrijf heeft transacties gemeld voor alle vijf handelsdagen tot en met vrijdag. Dit volgt een patroon van wekelijkse aankopen die de vorige maand al zichtbaar was onder het bestaande mandaat. Het management werkt de geautoriseerde omzet af in regelmatige tranches om het aandeel stabiel te houden.

De meest recente cijfers dekken de periode van 28 september tot en met 2 oktober. In die tijd kocht ASML 277.000 aandelen terug voor een totaal bedrag van 442.481.981 euro. De dagelijkse uitgaven varieerden van ongeveer 76,5 miljoen euro tot iets meer dan 98,4 miljoen euro. Deze aanzienlijke bedragen tonen aan dat het bedrijf zijn kapitaal actief inzet om de aandeelhouders te belonen.

Geen van deze transacties veranderde de totale omvang van het aankoopprogramma, maar het toont de financiële kracht van ASML. In afwachting van betere marktomstandigheden en nieuwe bestellingen uit Europa, blijft het aandelenaankoopprogramma een cruciaal instrument. Het is een manier om waarde te creëren voor de beleggers, terwijl het bedrijf wacht op de politieke en industriële doorbraak die nodig is om de Europese vraag te stimuleren.

Fouquet naar de raad van toezicht

Naast de financiële maatregelen is er ook een belangrijke ontwikkeling op het gebied van leiderschap. Volgens mediaberichten heeft de luchtvaartgroep Airbus ASML-CEO Christophe Fouquet benoemd tot lid van de raad van toezicht. Deze benoeming treedt in werking met ingang van 1 oktober. Hij neemt de plaats over voor de rest van de termijn van René Obermann.

Op de algemene vergadering van Airbus in april 2027 zal het bedrijf een gewone mandaat van drie jaar voor Fouquet willen. Deze stap versterkt zijn strategische banden over de Europese industrie heen. Het is een duidelijke signalering dat de topmanagementen van grote Europese bedrijven nauwer samenwerken, ook al komt de directe omzet voor ASML momenteel niet uit de Europese chipsector.

Deze rol bij Airbus laat zien dat Fouquet een breidere invloed heeft binnen de Europese economie. Het verbindt de halfgeleiderindustrie met de luchtvaartsector, twee pijlers van de Europese technologie. Het toont dat ASML niet alleen een leverancier is, maar een spil in het Europese industriële netwerk. Deze samenwerking kan uiteindelijk helpen om de benodigde politieke druk te creëren voor meer investeringen in chips.

Exportregels blijven onzeker

De regelgevende voorwaarden voor exporten blijven een onzekere factor in het marktomgeving. Vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en een Washington-think tank drukken voor strengere restricties op de export van immersie DUV-systemen. Dit creëert een complex landschap waarin ASML moet navigeren. Aan de ene kant is er een stille thuismarkt, en aan de andere kant toenemende politieke druk op de internationale handel.

De uitdaging voor ASML is nu tweeledig. Het bedrijf moet niet alleen de Europese vraag activeren door politieke stimulansen, maar ook de onzekerheid rondom exportregels managen. Zolang de Europese industrie niet investeert in nieuwe capaciteit, blijft de afhankelijkheid van externe markten groot. Dit maakt de positie van ASML kwetsbaar voor politieke beslissingen buiten de Europese Unie.

Het aankoopprogramma blijft een van de weinige manieren om aandeelhouders tevreden te houden in deze onzekere tijd. ASML staat voor de taak om zowel de binnenlandse industrie te overtuigen als de buitenlandse regeringen te bevredigen. Het is een delicate balans die het bedrijf moet vinden om zijn groei te waarborgen. De toekomst van ASML hangt af van hoe snel Europa handelt en hoe stabiel het internationale beleid blijft.