Recordinkomsten uit toeristenbelasting: waarom de bezoeker Nederland blijft vinden

Ik volg de nachtploegen die de stad draaiende houden terwijl wij slapen, en in een toeristenstad zijn dat er verrassend veel. Hotelpersoneel, schoonmakers, koks en taxichauffeurs vormen de onzichtbare ruggengraat van de bezoekerseconomie. Achter die drukte schuilen cijfers die laten zien hoe groot het toerisme voor Nederland inmiddels is geworden.

Een recordopbrengst van 654 miljoen

Laten we bij het grote getal beginnen. Nederlandse gemeenten begroten voor 2026 een recordbedrag van 654 miljoen euro aan inkomsten uit toeristenbelasting. Dat is landelijk een stijging van ongeveer 9 procent ten opzichte van het jaar ervoor. De heffing op overnachtingen is daarmee uitgegroeid tot een serieuze inkomstenbron voor lokale overheden.

Amsterdam is veruit koploper

Binnen dat totaal springt één stad er ver bovenuit. Amsterdam alleen al is goed voor zo'n 275,5 miljoen euro, wat neerkomt op ongeveer 42 procent van alle toeristenbelasting in het hele land. De hoofdstad domineert daarmee de bezoekerseconomie op een manier die geen enkele andere Nederlandse gemeente ook maar benadert.

De hoogste toeristenbelasting van Europa

Die opbrengst komt niet zomaar tot stand, want Amsterdam vraagt fors. In 2026 bedraagt de toeristenbelasting 12,5 procent van de overnachtingsprijs, wat neerkomt op zo'n 18 euro per nacht. Daarmee heeft Amsterdam de hoogste toeristenbelasting van heel Europa, een titel die de discussie over betaalbaarheid en gastvrijheid flink aanwakkert.

Toch blijven de toeristen komen

Je zou verwachten dat zo'n heffing bezoekers afschrikt, maar het tegendeel lijkt waar. Ondanks de hoge belasting blijven de toeristen gewoon komen, aangetrokken door de grachten, de musea en de unieke sfeer van de stad. Blijkbaar weegt de aantrekkingskracht van Amsterdam voor veel reizigers ruimschoots op tegen de extra kosten van een overnachting.

Bijna 24 miljoen overnachtingen

De bezoekersaantallen onderstrepen dat. In 2025 telde Amsterdam 23,7 miljoen toeristische overnachtingen in hotels en andere accommodaties zoals campings en vakantieverhuur. Voor 2026 wordt in het middenscenario gerekend op ongeveer 24,4 miljoen overnachtingen. De groei zet dus door, ook al drukt de belasting op de portemonnee van de reiziger.

Boven de zelfopgelegde grens

Die aantallen roepen wel vragen op. Al in 2024 was het met 22,9 miljoen overnachtingen opnieuw een recordjaar, waarmee de stad haar eigen zelfopgelegde maximum van twintig miljoen overnachtingen ruim overschreed. De ambitie om de drukte te beteugelen botst dus hard met de realiteit van een almaar groeiende stroom bezoekers.

Een stad die uit haar voegen barst

Voor bewoners voelt die drukte heel concreet. Volle straten, stijgende prijzen en een binnenstad die soms meer op een pretpark dan op een woonwijk lijkt, zorgen voor spanning. De hoge toeristenbelasting is deels een poging om die druk te sturen, door de opbrengsten terug te laten vloeien naar de stad en haar voorzieningen.

Waar het geld naartoe gaat

De inkomsten uit toeristenbelasting verdwijnen niet in een zwart gat, maar helpen gemeenten hun begroting rond te krijgen. Denk aan onderhoud van de openbare ruimte, veiligheid en voorzieningen die zowel bewoners als bezoekers gebruiken. Zo betaalt de toerist indirect mee aan de stad die hij komt bewonderen, wat het draagvlak voor de heffing vergroot.

De keerzijde van het succes

Toch is niet alles rooskleurig aan dit succes. Massatoerisme zet de leefbaarheid onder druk, jaagt de huren op en verandert het karakter van hele buurten. De uitdaging voor beleidsmakers is om de economische waarde van toerisme te behouden zonder dat de stad wordt opgeofferd aan de wensen van de bezoeker.

De nachtelijke kant van toerisme

En dan terug naar de nachtploegen waar ik mee begon. Terwijl de laatste terrasgasten naar hun hotel lopen, begint voor anderen het werk pas. Schoonmakers maken kamers klaar, bakkers bakken brood en beveiligers houden de wacht. Zonder dit nachtelijke leger zou de bezoekerseconomie de volgende ochtend simpelweg niet kunnen draaien.

Op zoek naar balans

Uiteindelijk draait alles om balans. Toerisme levert banen, inkomsten en internationale uitstraling op, maar vraagt ook iets terug van de stad en haar inwoners. De recordopbrengst van 654 miljoen euro laat zien hoe waardevol de sector is, terwijl de spanningen in de binnenstad tonen hoe voorzichtig die waarde beheerd moet worden.

Vooruitblik

De grote vraag voor de komende jaren is of Nederland dit evenwicht weet te bewaren. Zolang de toeristen blijven komen, blijft de belasting stromen en groeit de druk op populaire steden. Hoe het land omgaat met die tweesnijdende welvaart, zal bepalen of het toerisme een zegen blijft of langzaam in een blok aan het been verandert.