Η Ελλάδα που σχεδιάζει τσιπ: το αθόρυβο οικοσύστημα μικροηλεκτρονικής και το στοίχημα του Chips Act

Ενώ η δημόσια συζήτηση για την ελληνική τεχνολογία στρέφεται συχνά γύρω από τα κέντρα δεδομένων και τους υπερυπολογιστές, ένας πιο αθόρυβος κλάδος μεγαλώνει στο παρασκήνιο. Αφορά τη σχεδίαση των ίδιων των τσιπ, δηλαδή των ημιαγωγών που βρίσκονται στην καρδιά κάθε σύγχρονης συσκευής.

Η ιδιαιτερότητα της ελληνικής περίπτωσης είναι ότι η χώρα σχεδιάζει τσιπ χωρίς ουσιαστικά να τα κατασκευάζει. Σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου, το ελληνικό οικοσύστημα είναι σχεδόν αποκλειστικά προσανατολισμένο στη σχεδίαση και όχι στην παραγωγή σε εργοστάσια, τα λεγόμενα foundries.

Ένας κλάδος μικρός αλλά εξειδικευμένος

Το μέγεθος του κλάδου παραμένει μικρό, αλλά η εξειδίκευση είναι υψηλή. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του κλάδου, στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται τουλάχιστον δεκαπέντε εταιρείες που απασχολούν πάνω από πεντακόσιους μηχανικούς σχεδίασης ολοκληρωμένων κυκλωμάτων.

Ευρύτερες εκτιμήσεις που περιλαμβάνουν και τα κέντρα έρευνας πολυεθνικών ανεβάζουν τον αριθμό σε πάνω από είκοσι πέντε εταιρείες και περίπου χίλιους πεντακόσιους εξειδικευμένους επαγγελματίες, ένα δυναμικό που χτίστηκε σταδιακά τα τελευταία χρόνια.

Οι πολυεθνικοί παίκτες

Μέρος αυτής της ανάπτυξης οφείλεται στην παρουσία μεγάλων ονομάτων. Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, στη χώρα λειτουργούν θυγατρικές ή κέντρα σχεδίασης πολυεθνικών κολοσσών, ανάμεσα στους οποίους αναφέρονται η Applied Materials, η Ansys, η Intel και η Renesas.

Η ζήτηση για ταλέντο, ωστόσο, ξεπερνά την προσφορά. Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι μέσα στην επόμενη πενταετία ο κλάδος θα χρειαστεί ακόμη πάνω από διακόσιους εξειδικευμένους επιστήμονες για να συντηρήσει τους ρυθμούς ανάπτυξής του, κάτι που φέρνει στο προσκήνιο τα πανεπιστήμια.

Πού εστιάζει η ελληνική τεχνογνωσία

Η ελληνική τεχνογνωσία δεν απλώνεται παντού, αλλά συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες, απαιτητικές κατηγορίες. Μία από τις πιο ισχυρές αφορά τη σχεδίαση κυκλωμάτων υψηλών συχνοτήτων, τα λεγόμενα RFIC και τα κυκλώματα χιλιοστομετρικού κύματος για δίκτυα πέμπτης και έκτης γενιάς.

Πέρα από αυτά, ελληνικές ομάδες ασχολούνται με εργαλεία σχεδίασης, με πνευματική ιδιοκτησία για κυκλώματα γραφικών και βίντεο, με αισθητήρες τύπου MEMS και με μεικτά αναλογικά και ψηφιακά κυκλώματα για εφαρμογές της βιομηχανίας και του Διαδικτύου των πραγμάτων.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο: Chips Act

Όλο αυτό δεν συμβαίνει σε κενό αέρος, αλλά μέσα σε ένα φιλόδοξο ευρωπαϊκό σχέδιο. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τους ημιαγωγούς, γνωστός ως Chips Act, κινητοποιεί περίπου σαράντα τρία δισεκατομμύρια ευρώ με στόχο να ανέβει το ευρωπαϊκό μερίδιο παραγωγής από το οκτώ στο είκοσι τοις εκατό έως το 2030.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κονδυλίων, της τάξης των τριάντα δύο δισεκατομμυρίων ευρώ, κατευθύνεται στην προσέλκυση επενδύσεων από κολοσσούς όπως η Intel, η GlobalFoundries, η TSMC και η STMicroelectronics για μεγάλες μονάδες παραγωγής.

Στις 3 Ιουνίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα, αναβαθμισμένη εκδοχή του σχεδίου, το Chips Act 2.0, με στόχο να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα και η τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης στον κρίσιμο αυτό τομέα.

Το στοίχημα της Αθήνας

Σε εθνικό επίπεδο, έχει ανακοινωθεί το σχέδιο για έναν τεχνολογικό κόμβο στην Αθήνα, με έμφαση μεταξύ άλλων στη μικροηλεκτρονική και τους ημιαγωγούς, καθώς και προγράμματα χρηματοδότησης και καθοδήγησης για νεοφυείς επιχειρήσεις του χώρου.

Η φιλοδοξία που διατυπώνεται είναι η Ελλάδα να αξιοποιήσει τα ευρωπαϊκά εργαλεία και να εδραιωθεί ως ένα διεθνές κέντρο σχεδίασης τσιπ, ένα σημείο δηλαδή όπου γεννιέται η αρχιτεκτονική των κυκλωμάτων προτού αυτά κατασκευαστούν αλλού.

Οι προκλήσεις παραμένουν υπαρκτές, από την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού μέχρι το μικρό μέγεθος και τον διεθνή ανταγωνισμό. Παρότι όμως λιγότερο θεαματικός από τα μεγάλα κέντρα δεδομένων, ο κλάδος της σχεδίασης ημιαγωγών είναι ίσως ένα από τα πιο στρατηγικά κομμάτια της ελληνικής τεχνολογικής μετάβασης.