Ο πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών ξεπέρασε το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ, και γεννιέται μια νέα κουλτούρα αποταμίευσης

Για πολλά και ιδιαίτερα δύσκολα χρόνια, η σχέση των Ελλήνων με τα χρήματα και την αποταμίευση σημαδεύτηκε βαθιά από την αβεβαιότητα, τη διαρκή ανησυχία και την αδιάκοπη προσπάθεια να τα βγάλουν πέρα μέσα σε έναν κόσμο που έμοιαζε συνεχώς αφιλόξενος. Σήμερα όμως, σιγά σιγά και χωρίς πολλές τυμπανοκρουσίες, κάτι βαθιά ουσιαστικό φαίνεται να αλλάζει στον τρόπο με τον οποίο τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν τα οικονομικά τους.

Μια αθόρυβη ανάκαμψη

Τα τελευταία δύο χρόνια, τα ελληνικά νοικοκυριά είδαν τόσο το διαθέσιμο εισόδημά τους όσο και τον συνολικό τους πλούτο να ανεβαίνουν σταθερά, ύστερα από μια ολόκληρη δεκαετία στερήσεων και συνεχών πισωγυρισμάτων. Η σημαντική αυτή βελτίωση δεν ήρθε καθόλου τυχαία, αλλά στηρίχθηκε σε μια ολόκληρη σειρά από παράγοντες που λειτούργησαν όλοι μαζί, ταυτόχρονα, προς την ίδια θετική κατεύθυνση.

Ανάμεσα στους βασικότερους λόγους αυτής της εντυπωσιακής ανάκαμψης ξεχωρίζουν η ουσιαστική ενίσχυση της απασχόλησης, η γενικότερη αναθέρμανση της οικονομικής δραστηριότητας, η πολύ δυνατή πορεία του τουρισμού και η πολυπόθητη ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας για τη χώρα. Όλα αυτά μαζί δημιούργησαν ένα κλίμα εμπιστοσύνης που είχε χαθεί εδώ και πάρα πολλά δύσκολα χρόνια.

Ο πλούτος ξεπερνά το ένα τρισεκατομμύριο

Η πιο εντυπωσιακή ίσως απόδειξη αυτής της μεγάλης αλλαγής κρύβεται μέσα στα ίδια τα νούμερα, που μιλούν από μόνα τους με τον πιο καθαρό και αδιάψευστο τρόπο. Ο συνολικός ακαθάριστος πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών ξεπέρασε για πρώτη φορά στην ιστορία το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ στα τέλη του προηγούμενου έτους, ένα ορόσημο που πριν από λίγα μόλις χρόνια θα φάνταζε εντελώς απίθανο.

Μέσα σε μόλις δύο χρόνια, ο πλούτος αυτός αυξήθηκε σωρευτικά κατά περίπου δεκαεννέα τοις εκατό, δηλαδή κατά πάρα πολλές δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά. Στη θετική αυτή πορεία συνέβαλαν τόσο η σημαντική άνοδος της αξίας των ακινήτων όσο και η αισθητή ενίσχυση της περιουσίας των επιχειρήσεων, δείχνοντας καθαρά ότι η ανάκαμψη άγγιξε πολλές διαφορετικές πτυχές της οικονομίας.

Η στροφή προς τα αμοιβαία κεφάλαια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει όμως και το πώς ακριβώς επιλέγουν πλέον οι Έλληνες να τοποθετούν ένα μέρος των χρημάτων τους, καθώς εδώ φαίνεται η πιο βαθιά αλλαγή ολόκληρης της νοοτροπίας. Τα αμοιβαία κεφάλαια και τα διάφορα επενδυτικά σχήματα ξεχώρισαν ιδιαίτερα το τελευταίο χρονικό διάστημα, καθώς η συνολική τους αξία παραπάνω από διπλασιάστηκε μέσα σε δύο μόνο χρόνια.

Αυτή η έντονη στροφή δείχνει ξεκάθαρα ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποφασίζουν πλέον να μην αφήνουν τα χρήματά τους να μένουν εντελώς στάσιμα και αδρανή. Αντίθετα, αναζητούν ενεργά τρόπους ώστε οι αποταμιεύσεις τους να μπορούν να αποδώσουν κάτι παραπάνω με τον καιρό, κάνοντας έτσι ένα πρώτο και προσεκτικό βήμα προς έναν κόσμο που παλιότερα τους φαινόταν μακρινός και ξένος.

Από τον αποταμιευτή στον επενδυτή

Παραδοσιακά, ο μέσος Έλληνας ήταν κυρίως ένας ιδιαίτερα προσεκτικός αποταμιευτής, που προτιμούσε να κρατά τα χρήματά του σε ασφαλή και γνώριμα μέρη, όσο πιο μακριά γινόταν από κάθε είδους ρίσκο. Αυτή η νοοτροπία, αν και απολύτως κατανοητή ύστερα από τόσες δύσκολες και επώδυνες εμπειρίες, συχνά σήμαινε ότι οι αποταμιεύσεις έμεναν για χρόνια ολόκληρα χωρίς ουσιαστικά να αυξάνονται.

Σήμερα, ωστόσο, φαίνεται να κερδίζει σταθερά έδαφος μια πιο σύγχρονη αντίληψη, που βλέπει την επένδυση όχι ως κάτι τρομακτικό και επικίνδυνο, αλλά ως ένα χρήσιμο εργαλείο για το μέλλον. Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει βέβαια ότι εξαφανίζεται η σύνεση, αλλά μάλλον ότι η σύνεση συνδυάζεται πλέον με μια διάθεση για πιο ενεργητική και υπεύθυνη διαχείριση των οικονομικών της κάθε οικογένειας.

Μια πρόταση για το μέλλον

Μέσα σε αυτό ακριβώς το αισιόδοξο κλίμα, έχει δει πρόσφατα το φως μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μελέτη που προτείνει τη δημιουργία ειδικών λογαριασμών αποταμίευσης, σχεδιασμένων αποκλειστικά για μακροχρόνιες και σταθερές επενδύσεις. Η βασική ιδέα είναι να δοθούν κάποια στοχευμένα φορολογικά κίνητρα, ώστε να ενθαρρυνθούν τα νοικοκυριά να αποταμιεύουν και να επενδύουν με συνέπεια για αρκετά χρόνια.

Σύμφωνα με τους μελετητές, ακόμη και κάθε ένα ευρώ που θα διαθέτει το κράτος για τέτοιου είδους κίνητρα θα μπορούσε να αποφέρει σχεδόν διπλάσιο όφελος για το συνολικό εθνικό εισόδημα μέσα σε έναν ορίζοντα λίγων μόλις ετών. Παρόμοια εργαλεία, άλλωστε, λειτουργούν ήδη με αρκετή επιτυχία σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, προσφέροντας έτσι χρήσιμα και δοκιμασμένα παραδείγματα προς μίμηση.

Ο δρόμος που ανοίγεται

Αν συνδυάσει κανείς προσεκτικά όλες αυτές τις σημαντικές εξελίξεις, γίνεται πλέον ολοφάνερο ότι η σχέση των Ελλήνων με τα χρήματα και το μέλλον βρίσκεται σε μια πραγματική και πιθανότατα μόνιμη μεταστροφή. Αυτό που κάποτε έμοιαζε μακρινό και εντελώς απρόσιτο, αρχίζει σταδιακά να γίνεται ένα φυσιολογικό κομμάτι της καθημερινότητας για ολοένα και περισσότερες ελληνικές οικογένειες.

Οι ειδικοί τονίζουν βέβαια με έμφαση ότι αυτή η νέα διάθεση θα πρέπει πάντοτε να συνοδεύεται από γνώση, υπομονή και σωστή ενημέρωση, ώστε ο ενθουσιασμός να μην οδηγεί ποτέ σε βιαστικές και επιπόλαιες κινήσεις. Κάθε επένδυση κρύβει πάντα κάποιον βαθμό κινδύνου, και γι' αυτό ακριβώς η καλλιέργεια της οικονομικής παιδείας αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο σημαντικούς στόχους για τα επόμενα χρόνια.