Η Ελλάδα στην κορυφή των ανανεώσιμων: όταν ο ήλιος και ο άνεμος εκτοπίζουν το κάρβουνο

Στη δουλειά μου παρακολουθώ καθημερινά αριθμούς και δείκτες, όμως λίγες ιστορίες με έχουν εντυπωσιάσει τόσο όσο η ενεργειακή μεταμόρφωση της χώρας μας. Η Ελλάδα, μια χώρα με άφθονο ήλιο και αέρα, μετατρέπει σιγά σιγά αυτά τα φυσικά της πλεονεκτήματα σε πραγματικό οικονομικό κεφάλαιο.

Ο ήλιος στην κορυφή της Ευρώπης

Σύμφωνα με πρόσφατα διεθνή στοιχεία, η Ελλάδα κατατάσσεται πλέον τρίτη ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής. Το ποσοστό αυτό έφτασε περίπου στο 22%, από περίπου 20% που ήταν μόλις έναν χρόνο νωρίτερα.

Δεν είναι όμως μόνο ο ήλιος. Ο άνεμος καλύπτει επίσης ένα πολύ σημαντικό κομμάτι, γύρω στο ένα πέμπτο της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Συνδυάζοντας ήλιο και αέρα, η χώρα βρίσκεται πλέον σταθερά ανάμεσα στους πρωταγωνιστές των ανανεώσιμων πηγών σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Το κάρβουνο σε ιστορικά χαμηλά

Την ίδια στιγμή, το κάρβουνο, που για δεκαετίες αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής ηλεκτροπαραγωγής, έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, κάπου κοντά στο 5% του συνολικού μείγματος. Πρόκειται για μια αλλαγή που θα έμοιαζε αδιανόητη πριν από λίγα μόλις χρόνια.

Αθροιστικά, σχεδόν οι μισές κιλοβατώρες που καταναλώνουμε προέρχονται σήμερα από καθαρές πηγές ενέργειας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο άνεμος με το μεγαλύτερο μερίδιο, ακολουθεί η ηλιακή ενέργεια και συμπληρώνει η υδροηλεκτρική παραγωγή από τα φράγματα της χώρας.

Γιατί έχει σημασία για την οικονομία

Για μένα, η μεγαλύτερη αξία αυτής της αλλαγής δεν βρίσκεται μόνο στο περιβάλλον, αλλά και στην οικονομία. Κάθε κιλοβατώρα που παράγεται από τον ήλιο και τον αέρα είναι μια κιλοβατώρα που δεν χρειάζεται να αγοράσουμε με ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο ή με καύσιμα από το εξωτερικό.

Παράλληλα, ο τομέας των ανανεώσιμων προσελκύει σημαντικές επενδύσεις, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας σε όλη τη χώρα και στηρίζει τοπικές κοινωνίες, από τα φωτοβολταϊκά πάρκα της ηπειρωτικής Ελλάδας μέχρι τα αιολικά της νησιωτικής και της ορεινής περιφέρειας.

Οι προκλήσεις που μένουν

Ωστόσο, δεν πρέπει να βλέπουμε μόνο τη λαμπερή πλευρά. Ο ήλιος και ο άνεμος δεν είναι πάντα διαθέσιμοι, και όταν παράγεται περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται, ένα μέρος της χάνεται αν δεν υπάρχει τρόπος να αποθηκευτεί. Εδώ ακριβώς βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις.

Για τον λόγο αυτό, οι επόμενες επενδύσεις πρέπει να στραφούν στην αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες, στην αναβάθμιση των δικτύων και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών. Χωρίς αυτές τις υποδομές, το πλεόνασμα της πράσινης ενέργειας κινδυνεύει να μείνει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο.

Ένα συγκριτικό πλεονέκτημα

Παρά τις δυσκολίες, η συνολική εικόνα παραμένει εντυπωσιακή. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον ανάμεσα στις δέκα πρώτες χώρες παγκοσμίως ως προς το μερίδιο των ανανεώσιμων στην ηλεκτροπαραγωγή, με ποσοστά που ξεπερνούν κατά πολύ τον ευρωπαϊκό και τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα μπορεί να μεταφραστεί σε φθηνότερη ενέργεια σε βάθος χρόνου, σε μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία και σε μικρότερη έκθεση της οικονομίας μας στις απότομες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών των ορυκτών καυσίμων.

Το στοίχημα του μέλλοντος

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι πια αν η Ελλάδα μπορεί να παράγει καθαρή ενέργεια, αλλά αν θα καταφέρει να την αξιοποιήσει σωστά. Το στοίχημα των επόμενων χρόνων είναι να μετατραπεί αυτή η αφθονία ήλιου και ανέμου σε σταθερό, προσιτό και αξιόπιστο ρεύμα για όλα τα νοικοκυριά.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ στενά αυτούς τους αριθμούς, γιατί πίσω από κάθε ποσοστό κρύβεται μια βαθύτερη αλλαγή στο μοντέλο ανάπτυξης της χώρας. Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι απλώς ένα περιβαλλοντικό ζήτημα, είναι ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά στοιχήματα της γενιάς μας.