Pensioenverhoging 12,6 procent: waarom de rente nu de redder is

Het is geen toeval dat pensioenfondsen nu weer loodzwaar in de boeken staan. De rente is gestegen. En terwijl beleggers vaak huiveren bij hogere rente, is dit precies de medicijn die pensioenfondsen nodig hebben om hun verplichtingen te kunnen dekken. Het ambtenarenfonds ABP en het metaalfonds PME rapporteerden beide een dekkingsgraad boven de 132 procent. Dat is een flinke sprong naar boven.

Voor gepensioneerden en toekomstige pensioengerechtigden betekent dit één ding: er komt waarschijnlijk flink wat geld vrij. PME durft al een getal te noemen. Als de economie en de rente geen grote schommelingen laten zien, kunnen deelnemers in 2027 rekenen op een verhoging van 12,6 procent. Dat is geen kleinigheid.

De rente als stille redder

Hoe werkt dat in z'n werk? Een pensioenfonds heeft twee kanters aan de balans: het vermogen en de verplichtingen. De verplichtingen zijn het bedrag dat nodig is om alle huidige en toekomstige pensioenen uit te betalen. Die verplichtingen worden berekend op basis van de rente. Hoe hoger de rente, hoe minder geld het fonds nu moet opzij zetten om die toekomstige uitkeringen te kunnen betalen.

PME rekende in drie maanden tijd met een marktrente die steeg van 2,99 naar 3,49 procent. Dat klinkt als een klein percentage, maar op schaal van tientallen miljarden euro's is het een enorme verschuiving. De verplichtingen daalden bij PME van bijna 50 miljard naar zo'n 45,9 miljard euro. Tegelijkertijd daalde het vermogen ook wel, door verliezen op obligaties. Maar de daling van de verplichtingen was groter. En dat is precies waar het om gaat.

ABP ziet hetzelfde patroon. De pensioenverplichtingen daalden in het derde kwartaal naar 411 miljard euro. Het vermogen daalde naar 543 miljard euro. De verhouding, de dekkingsgraad, steeg naar 132,2 procent. Het fonds had in het kwartaal een negatief beleggingsrendement van 4,3 procent, vooral door obligatieverliezen. Maar de rentestijging deed meer dan dat goed.

Nieuw stelsel, nieuwe kansen

Op 1 januari 2027 stappen zowel ABP als PME over naar het nieuwe pensioenstelsel. Dat is geen kleine verandering. In het nieuwe stelsel worden de pensioenen verdeeld over persoonlijke pensioenpotten. De fondsen hoeven dan minder grote buffers aan te houden. Daardoor komt er geld beschikbaar dat in het oude stelsel vastzat als veiligheidsmarge.

Hoe hoger de dekkingsgraad op 31 december, hoe meer geld er te verdelen is. PME noemt een verwachting van 12,6 procent verhoging. ABP doet nog geen uitspraak. Het fonds zegt pas na de meting eind december te kunnen bepalen hoeveel geld er voor de deelnemers beschikbaar is. Beide fondsen publiceren in januari de definitieve cijfers. Gepensioneerden krijgen in februari een brief en ontvangen de verhoging in maart, met terugwerkende kracht tot januari.

Niet zonder risico

Alles is niet rozengeur en manenlucht. De stijgende rente is de redder, maar elk fonds heeft met bonden en werkgevers een verdeelsleutel afgesproken. Schiet de dekkingsgraad ver buiten de vooraf berekende bandbreedte, dan moet er opnieuw worden gerekend en onderhandeld. Het Financieele Dagblad schreef eerder deze week dat er dan mogelijk opnieuw onderhandeld moet worden over de verdeling.

ABP en PME zien voorlopig geen reden tot zorg. Maar de markt is niet voorspelbaar. De rente kan weer dalen. De economie kan slechter uitpakken dan verwacht. Dan wordt de verhoging kleiner of verdwijnt ze helemaal. Wat een deelnemer uiteindelijk krijgt, is niet 1-op-1 te koppelen aan de dekkingsgraad, zegt ABP zelf. De dekkingsgraad is een momentopname, geen garantie.

Wat het betekent voor jou

Als je bij PME of ABP bent aangesloten, of als je daar bent gepensioneerd, dan is het verstandig om de ontwikkelingen in de gaten te houden. In januari komen de definitieve cijfers. In februari volgt de brief. In maart is het geld er. De verhoging is met terugwerkende kracht tot januari, wat betekent dat het geld ook telt voor de eerste maanden van 2027.

Voor wie nog niet gepensioneerd is, betekent de overgang naar het nieuwe stelsel dat de pensioenen persoonlijk worden. Je ziet dan precies hoeveel er in jouw pot zit. Dat is transparanter dan het oude stelsel, maar het betekent ook dat je zelf meer verantwoordelijkheid krijgt voor je pensioen. De verhoging van 12,6 procent is een goed startpunt, maar het is geen eindpunt.