Pensioenfondsen ABP en PME: rente-omkering levert 12,6 procent meer op

Alae Laghrich, bestuursvoorzitter van PME, maakt het concreet: als de economie en de rente stabiel blijven, krijgen pensioengerechtigden in 2027 12,6 procent meer. Dit is geen willekeurige schatting, maar volgt direct uit de financiële positie van het fonds voor de metaal en techindustrie. De dekkingsgraad steeg het afgelopen kwartaal van 127,7 naar 132,8 procent.

De situatie draaide volledig om. In het eerste kwartaal zagen we nog dalingen, omdat de onrust rond de oorlog in Iran de financiële markten onder druk zette. De dekkingsgraad van ABP daalde toen van 123,5 naar 119,9 procent. Nu speelt de gestegen rente de fondsen in de kaart en verandert het beeld.

De mechaniek van de dekkingsgraad

Voor de leek klinkt hogere rente vaak als slecht nieuws voor leners, maar voor pensioenfondsen is het goud waard. Ze hebben minder eigen vermogen nodig om de afgesproken pensioenen van nu en de toekomst uit te keren. Elke stijging van de rente verlaagt de schuldpost die ze moeten dekken, waardoor de dekkingsgraad automatisch omhoog schiet.

Deze dynamiek verklaart waarom de dekkingsgraad van ABP steeg van 126,9 naar 132,2 procent. Het geld zit niet per se in extra beleggingswinsten, maar in de gewaardeerde positie van hun obligatieportefeuilles. Een hogere rente maakt bestaande obligaties met een vast coupon relatief waardevoller, of verlaagt in elk geval de kosten om nieuwe verplichtingen te financieren.

Van angst naar overvloed

In het voorjaar van dit jaar was de toon nog heel anders. Harmen van Wijnen, bestuursvoorzitter van ABP, waarschuwde destijds dat de onrust in Iran leidde tot dalingen op de markten. Rust en veiligheid in de wereld zijn volgens hem essentieel voor goede beleggingsresultaten. Die onrust is nu grotendeels vervangen door een andere factor: de structuur van de wereldmarkt.

De rente is de afgelopen maanden fors gestegen, mede door de oplopende staatsschulden van grote economieën zoals de Verenigde Staten en Frankrijk. Dit is geen tijdelijke schok, maar een structurele verschuiving. Pensioenfondsen profiteren direct van deze hoge rente, omdat ze daarmee hun verplichtingen goedkoper kunnen dekken dan toen de rente laag was.

De impact voor de werknemer

Voor de deelnemers van PME en ABP betekent dit een concreet financieel voordeel. Hoe hoger de dekkingsgraad op 31 december is, hoe meer geld er volgend jaar verdeeld kan worden. De verwachting is dat dit leidt tot fors hogere pensioenen bij de overstap naar het nieuwe stelsel.

Dit is geen kleine bijstelling. Een verhoging van 12,6 procent is een substantieel bedrag voor elke gepensioneerde. Het onderstreept hoe belangrijk de macro-economische omgeving is voor de persoonlijke financiën van miljoenen Nederlanders, onafhankelijk van hun individuele inkomsten of spaarprestaties.

Context: de ECB en de markt

Deze ontwikkeling speelt zich af tegen de achtergrond van het beleid van de Europese Centrale Bank. De ECB heeft de rentetarieven ongewijzigd gelaten op 2,50 procent, terwijl ze zich zorgen maakt over energiecrisis en inflatie. De bank zoekt een evenwicht tussen het beteugelen van inflatie en het niet verstikken van de economische groei.

Hoewel de ECB zelf een neutraal beleid voert, is de rente in de brede zin gestegen door andere factoren, zoals de staatschulden. Dit creëert een interessant paradox: terwijl de centrale bank probeert de economie te stabiliseren, profiteren pensioenfondsen juist van de hogere rente die elders in de markt heerst.

Wat nu verder

De komende maanden zijn cruciaal. De eindstand van de dekkingsgraad op 31 december zal bepalen hoeveel geld er precies te verdelen is. Als de economie en de rente geen grote schommelingen vertonen, dan is de verwachting van PME realistisch. Maar de markten blijven volatiel, en externe schokken kunnen dit scenario nog veranderen.

Voor de deelnemers is het moment van afwachten. De cijfers van ABP en PME tonen aan dat de pensioensector momenteel in een sterke positie verkeert. Of dit zich vertaalt in een historische pensioenverhoging, hangt af van de stabiliteit van de rente in de laatste maanden van dit jaar.