De stille reus achter elke chip: hoe ASML records blijft breken

Er zijn maar weinig bedrijven die zo bepalend zijn voor de moderne wereld en tegelijkertijd zo onbekend blijven bij het grote publiek als het Nederlandse ASML. Terwijl vrijwel iedereen dagelijks een smartphone, laptop of auto vol elektronica gebruikt, staat het bedrijf uit het Brabantse Veldhoven zelden in de schijnwerpers, ook al zou zonder zijn machines nauwelijks een geavanceerde chip gemaakt kunnen worden.

De onmisbare schakel

Om te begrijpen waarom ASML zo belangrijk is, moet je weten wat het bedrijf precies doet. Het bouwt de enorme en uiterst complexe machines waarmee chipfabrikanten hun processoren en geheugenchips maken, en het is wereldwijd de enige leverancier van de allermodernste variant van die apparatuur.

Die unieke positie maakt het bedrijf tot een cruciale schakel in een keten die de hele digitale economie draaiende houdt. Zonder de machines uit Veldhoven zouden de grootste chipproducenten ter wereld eenvoudigweg niet in staat zijn om de meest geavanceerde processoren te vervaardigen waarop onze telefoons, datacenters en moderne auto's draaien.

Opnieuw een recordjaar

Dat de vraag naar die apparatuur onverminderd groot is, bleek eens te meer uit de cijfers over het afgelopen jaar. Volgens de gepubliceerde resultaten kwam de totale omzet van ASML in 2025 uit op maar liefst 32,7 miljard euro, een bedrag dat het bedrijf tot een van de waardevolste technologieondernemingen van heel Europa maakt.

Ook onder de streep waren de resultaten opvallend sterk. Zoals het bedrijf meldde, boekte het over het volledige jaar een nettowinst van ongeveer 9,6 miljard euro, terwijl de zogeheten brutomarge uitkwam op 52,8 procent, een niveau dat duidelijk laat zien hoe winstgevend de verkoop van deze hoogwaardige machines in de praktijk is.

De kracht van EUV

Achter die indrukwekkende cijfers gaat vooral een technologie schuil waarin ASML wereldwijd volstrekt uniek is. Het gaat om de zogeheten extreem ultraviolette lithografie, in de sector kortweg EUV genoemd, een uiterst geavanceerde methode waarmee de allerkleinste details op een moderne chip kunnen worden aangebracht.

Het principe erachter is even eenvoudig te benoemen als moeilijk te verwezenlijken. Met behulp van licht met een extreem korte golflengte tekent de machine patronen die honderdduizenden keren dunner zijn dan een menselijke haar, waardoor fabrikanten steeds meer schakelingen op een even groot stukje silicium kunnen samenpersen.

Volle orderboeken

Dat klanten volop blijven investeren in deze technologie, bleek duidelijk uit de bestellingen die het bedrijf ontving. Volgens de cijfers noteerde ASML in het laatste kwartaal van het jaar een recordbedrag aan nieuwe orders van zo'n 13,2 miljard euro, waarvan een groot deel, ongeveer 7,4 miljard euro, rechtstreeks betrekking had op de geavanceerde EUV-systemen.

Die stroom aan bestellingen zorgde er bovendien voor dat het orderboek aan het einde van het jaar goed gevuld bleef. Zoals het bedrijf aangaf, bedroeg de totale waarde van de nog openstaande orders eind 2025 ongeveer 38,8 miljard euro, een reserve die het de komende tijd verzekert van een aanzienlijke hoeveelheid werk.

Machines die de wereld draaiende houden

Het is bijna niet voor te stellen hoeveel er in zo'n enkele machine samenkomt. Een compleet systeem weegt vele tientallen tonnen, bestaat uit honderdduizenden losse onderdelen en wordt in delen naar de klant vervoerd, waarna gespecialiseerde teams maandenlang bezig zijn om alles ter plaatse tot op de micrometer nauwkeurig af te stellen.

Juist die extreme complexiteit verklaart waarom de concurrentie er tot dusver niet in is geslaagd om iets vergelijkbaars te bouwen. Het bedrijf werkt voor zijn machines samen met een uitgebreid netwerk van gespecialiseerde toeleveranciers, en die opgebouwde kennis en samenwerking vormen samen een voorsprong die nauwelijks op korte termijn is in te halen.

De blik op de toekomst

Ondanks de al zeer sterke resultaten rekent het bedrijf er ook voor de komende periode op verdere groei. Zoals ASML zelf aangaf, verwacht het dat 2026 opnieuw een jaar van groei wordt, waarbij de totale omzet naar schatting tussen de 34 en 39 miljard euro zal uitkomen, gedragen door een verdere toename van de verkoop van EUV-systemen.

Toch betekenen zulke vooruitzichten niet dat het bedrijf achterover kan leunen. Zoals kenners benadrukken, vragen de razendsnelle technologische ontwikkeling en de wereldwijde honger naar steeds krachtigere chips om voortdurende investeringen en vernieuwing, wil Veldhoven zijn unieke positie ook in de jaren die komen behouden.