YÖK'ün acil AI emri ve 7 milyar dolarlık Amazon hamlesi

Marmara Üniversitesi'nin 2026-2027 akademik yılı açılış töreninde kürsüye çıkan YÖK Başkanı Erol Özvar, üniversiteleri sarsacak bir uyarı yaptı. Özvar, çoktan seçmeli sınavların artmasına karşı çıkarken, tüm öğretim üyelerinin yapay zeka kursları almasını bir zorunluluk olarak ilan etti. Bu açıklama, Türkiye'deki akademik dünyada yapay zekanın artık bir lüks değil, vazgeçilmez bir yetkinlik olduğunu resmen tescilledi.

Sahneyi değiştirip ABD'ye bakalım. Wall Street Journal'ın haberine göre Amazon, yapay zeka girişimi Decart'ı satın almak için masada. Değeri 7 milyar dolar olarak belirlenen bu girişim, yapay zeka modellerinin farklı çipler üzerinde çalışmasını sağlayan yazılımlar geliştiriyor. Türkiye'de hocalara eğitim emredilirken, küresel devler 7 milyar dolarlık yazılım altyapıları için yarışıyor. Bu iki haber, yapay zekanın hem yerel hem global boyutundaki aciliyetini net bir şekilde gözler önüne seriyor.

Akademide yeni dönem: Hocalara AI dersi

Özvar'ın konuşmasının en çarpıcı kısmı, 'bütün hocalarımız yapay zeka kurslarını almak durumundadır' cümlesiydi. YÖK başkanı, üniversite yönetimlerinden bu kursların ivedilikle başlatılmasını istedi. Bu, Türkiye'deki yükseköğretim tarihinde ilk kez bu denli net bir şekilde ifade edilen bir dijital yetkinlik zorunluluğu. Akademisyenlerin yalnızca kendi alanlarında değil, yapay zekanın sunduğu imkânları en iyi şekilde kullanabilecek bir donanıma kavuşturulması hedefleniyor.

Özvar, bu talebin arkasındaki gerekçeyi de açıkladı. Hukuk, mühendislik ve sosyal bilimlerde bile çoktan seçmeli sınavların yaygınlaşmasından rahatsızlık duyduklarını belirtti. Öğrencilerin muhakeme, çözümleme ve ifade becerilerinin bu sınavlarla ölçülemeyeceğini savundu. Yapay zeka eğitimi, bu eksikliği kapatmanın ve öğrencileri daha analitik düşünen bireyler olarak yetiştirmenin bir parçası olarak konumlandırılıyor. Bu yaklaşım, eğitim sisteminin yapay zekayı bir araç olarak değil, düşünme biçimi olarak içselleştirmesi gerektiği tezini destekliyor.

Amazon'un 7 milyar dolarlık hamlesi

Amazon'un Decart'a yaptığı teklif, yapay zeka sektöründeki konsolidasyonun hızlandığını gösteriyor. Decart, 2023'te İsrailli mühendis kardeşler Dean ve Orian Leitersdorf ile Moshe Shalev tarafından kuruldu. Şirket, yapay zeka modellerinin farklı donanımlar üzerinde sorunsuz çalışmasını sağlayan yazılımlar geliştirmenin yanı sıra, gerçek dünyayı simüle edebilen 3 boyutlu modeller üzerinde de çalışıyor. Bu teknoloji, otonom araçlardan sanal gerçekliğe kadar geniş bir yelpazede kullanılabiliyor.

Decart'ın mayıs ayında 4 milyar dolar olarak hesaplanan değeri, kısa sürede 7 milyar dolara yükseldi. Şirket, Radical Ventures liderliğinde 300 milyon dolarlık yatırım aldı ve Nvidia da yatırımcılar arasına katıldı. Amazon'un bu satın alma girişimi, yapay zeka altyapısının bulut hizmetleriyle daha entegre hale geleceğine işaret ediyor. Kullanıcıların Amazon ekosistemi içinde daha akıllı ve kişiselleştirilmiş deneyimler yaşaması, bu birleşmenin en olası sonucu olarak öne çıkıyor.

Tüketici güveni ve AI etkisi

Boston Consulting Group'un 2026 yılı araştırması, yapay zekanın tüketici davranışlarını nasıl değiştirdiğini ortaya koyuyor. 12 pazarda 13.000'den fazla tüketiciyle yapılan araştırmada, tüketicilerin yaklaşık üçte biri satın alma yolculuğunda yapay zeka araçlarından faydalandığı belirlendi. Bu oran, 18 ay öncesine kıyasla üç katına çıkmış durumda. Yapay zeka, artık sadece bir teknoloji değil, alışverişin ayrılmaz bir parçası haline geliyor.

Araştırma, tüketicilerin yarısından fazlasının hiçbir bilgi kaynağına tam olarak güvenmediğini de gösteriyor. Ancak tüketicilerin yüzde 20'si yapay zeka araçlarına tamamen güvendiğini belirtirken, ilave yüzde 15'i 2030'a kadar bu güven düzeyine ulaşmayı bekliyor. Bu veriler, markaların yapay zeka algoritmalarına uyum sağlaması gerektiğini ve şeffaflığın öneminin arttığını gösteriyor. Yapay zeka destekli satın alma süreçlerinde tüketiciler, daha önce değerlendirmedikleri yeni markalarla tanışıyor, bu da pazar dinamiklerini kökten değiştiriyor.

Yemek siparişi sektöründe AI devrimi

Yapay zeka, yemek siparişi sektöründe aracıları azaltma potansiyeli taşıyor. ABD'de faaliyet gösteren Bites adlı girişim, kullanıcıların ChatGPT üzerinden sipariş vermesini sağlıyor. Sipariş, aracı platforma değil, doğrudan restorana aktarılıyor. Bites, sipariş başına sabit 1 dolar ek ücret uyguluyor, bu da restoranların ürün fiyatlarını daha düşük tutabilmesine olanak tanıyor.

Bu model, DoorDash gibi geleneksel platformların yüzde 15 ile yüzde 30 arasında değişen komisyon oranlarına karşı bir alternatif sunuyor. Türkiye'de de restoran komisyonları ve hizmet bedelleri hakkındaki tartışmalar, bu konunun yerel açıdan önemini artırıyor. Ticaret Bakanlığının Mayıs 2026'da yayımladığı rapora göre, Türkiye'nin toplam e-ticaret hacmi 2025'te yüzde 52,2 artarak 4,5 trilyon TL'yi aştı. Yapay zeka, bu devasa pazarda verimliliği artırarak hem restoranlar hem de tüketiciler için daha sürdürülebilir bir model sunabilir.

Fotonic hesaplama: Işıkla AI

Koç Üniversitesi'nde araştırmacılar, yapay zeka işlemlerini daha hızlı ve enerji verimli hale getirmek için ışık tabanlı hesaplama sistemleri geliştirdi. Yardımcı Doçent Uğur Teğin liderliğindeki ekip, fotonic hesaplama teknolojisi üzerinde çalışıyor. Bu sistemler, geleneksel elektronik işlemcilerden farklı olarak, ışığın fiziksel özelliklerini kullanarak hesaplamalar yapıyor. Işık, aynı anda birden fazla bilgi akışını işleyebildiği için, yapay zeka modellerinin gereksinim duyduğu büyük hesaplama yüklerini hafifletiyor.

İlk sistem, renk görüntülerini işleyen programlanabilir optik bir sinir ağı. Geleneksel görüntü işleme, genellikle görselleri gri tonlamaya çevirerek hesaplamayı basitleştirir, ancak bu da kırmızı, yeşil ve mavi kanallardaki potansiyel bilgileri atar. Araştırmacılar, bu bilgileri koruyarak sınıflandırma doğruluğunu artırdı. HAM10000 deri lezyonu veri setinde, optik işleme sonrası doğruluk yüzde 68'den yüzde 98'e yükseldi. Bu gelişme, yapay zekanın enerji verimliliği ve hız açısından yeni bir çağın eşiğinde olduğunu gösteriyor.