PromptPay กับสังคมไร้เงินสด: เมื่อคนไทยจ่ายเงินด้วยการสแกน

หากลองสังเกตชีวิตประจำวันในเมืองไทยทุกวันนี้ จะเห็นภาพที่คุ้นตามากขึ้นเรื่อยๆ นั่นคือผู้คนหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาสแกนคิวอาร์โค้ดเพื่อจ่ายเงิน แทนที่จะควักธนบัตรหรือเหรียญออกจากกระเป๋า ตั้งแต่ตลาดสด ร้านริมทาง ไปจนถึงห้างสรรพสินค้า การจ่ายเงินด้วยการสแกนได้กลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว

เบื้องหลังความเปลี่ยนแปลงนี้คือระบบพร้อมเพย์ หรือ PromptPay ที่ทำให้ประเทศไทยกลายเป็นหนึ่งในผู้นำด้านการชำระเงินแบบไร้เงินสดของภูมิภาค บทความนี้จะพาไปสำรวจว่าระบบนี้เติบโตมากเพียงใด ตัวเลขล่าสุดบอกอะไรบ้าง และมีข้อดีข้อควรระวังอย่างไรสำหรับผู้ใช้งานทั่วไป

PromptPay คืออะไร

พร้อมเพย์คือบริการชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ผูกบัญชีธนาคารเข้ากับหมายเลขบัตรประชาชนหรือหมายเลขโทรศัพท์มือถือ ทำให้ผู้ใช้สามารถโอนเงินและรับเงินได้สะดวก รวดเร็ว และมักไม่มีค่าธรรมเนียมสำหรับการโอนทั่วไป เมื่อผนวกกับการจ่ายเงินผ่านคิวอาร์โค้ด ระบบนี้จึงกลายเป็นเครื่องมือหลักในการใช้จ่ายของคนไทย

ตัวเลขที่สะท้อนการเติบโต

ตามข้อมูลจากเนชั่นแนล ไอทีเอ็มเอ็กซ์ ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินของประเทศ ในเดือนพฤษภาคม 2026 มีธุรกรรมพร้อมเพย์สูงถึง 2.38 พันล้านรายการ เพิ่มขึ้นราว 15 เปอร์เซ็นต์จากปีก่อน คิดเป็นมูลค่ารวมราว 4.45 ล้านล้านบาท โดยวันที่มีธุรกรรมสูงสุดพุ่งขึ้นไปถึง 68.51 ล้านรายการในวันเดียว

เกือบทั้งประเทศลงทะเบียนแล้ว

อีกตัวเลขที่น่าสนใจคือจำนวนการลงทะเบียนพร้อมเพย์ที่แตะระดับราว 82.91 ล้านรายการ แบ่งเป็นบุคคลธรรมดาราว 82.50 ล้านราย และนิติบุคคลอีกราว 0.41 ล้านราย ตัวเลขนี้สะท้อนว่าระบบพร้อมเพย์ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคนไทยเกือบทั้งประเทศไปแล้วอย่างแท้จริง

จากเงินสดสู่การสแกน

แนวโน้มการใช้เงินสดลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยมีรายงานในอุตสาหกรรมระบุว่ามูลค่าการชำระเงินแบบโอนจากบัญชีสู่บัญชี ณ จุดขาย ได้แซงหน้าเงินสดไปตั้งแต่ปี 2024 คิวอาร์โค้ดที่ติดอยู่ตามแผงขายของ รถแท็กซี่ และร้านค้าเล็กๆ กลายเป็นภาพสะท้อนว่าพฤติกรรมการจับจ่ายของผู้คนเปลี่ยนไปมากเพียงใด

คิวอาร์ข้ามพรมแดน

ระบบการสแกนจ่ายยังขยายข้ามพรมแดนอีกด้วย ในเดือนพฤษภาคม ธุรกรรมคิวอาร์ข้ามแดนขาเข้าจากนักท่องเที่ยวต่างชาติสูงถึง 1.51 พันล้านบาท เพิ่มขึ้นถึง 382 เปอร์เซ็นต์จากปีก่อน โดยจีนมีสัดส่วนมากที่สุดราว 911 ล้านบาท ตามด้วยมาเลเซียและลาว นักท่องเที่ยวจึงสามารถสแกนจ่ายได้เหมือนคนในพื้นที่

ทำไมคนไทยรับคิวอาร์ได้เร็ว

เหตุผลที่คนไทยหันมาใช้คิวอาร์ได้อย่างรวดเร็วมีหลายประการ ทั้งการที่ระบบใช้งานง่าย ไม่มีค่าธรรมเนียมสำหรับการโอนทั่วไป และทำงานได้บนสมาร์ตโฟนทุกเครื่อง ประกอบกับการสนับสนุนจากธนาคารและโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐ ทำให้แม้แต่พ่อค้าแม่ค้ารายเล็กก็รับเงินได้โดยไม่ต้องมีเครื่องรูดบัตรราคาแพง

ประโยชน์ต่อร้านค้าและผู้บริโภค

ประโยชน์ของระบบนี้เห็นได้ชัดทั้งสองฝ่าย สำหรับร้านค้า การรับเงินผ่านคิวอาร์ช่วยลดภาระการจัดการเงินสด ลดความเสี่ยงจากเงินทอนผิดพลาด และมีหลักฐานการรับเงินที่ชัดเจน ส่วนผู้บริโภคก็ได้รับความสะดวก ไม่ต้องพกเงินสดจำนวนมาก และสามารถตรวจสอบประวัติการใช้จ่ายย้อนหลังได้ง่าย

ความท้าทายและข้อควรระวัง

แม้จะมีข้อดีมากมาย แต่สังคมไร้เงินสดก็มาพร้อมความท้าทายที่ต้องระวัง ทั้งช่องว่างทางดิจิทัลสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับเทคโนโลยี ความเสี่ยงจากมิจฉาชีพที่อาจใช้คิวอาร์ปลอมหลอกลวง รวมถึงปัญหาระบบขัดข้อง ผู้ใช้จึงควรตรวจสอบชื่อผู้รับเงินทุกครั้งก่อนกดยืนยันการโอน

มองไปข้างหน้า

เมื่อมองไปข้างหน้า แนวโน้มการชำระเงินแบบไร้เงินสดในไทยยังมีทิศทางเติบโตต่อเนื่อง ทั้งการขยายการเชื่อมโยงคิวอาร์กับประเทศเพื่อนบ้าน และการมาถึงของธนาคารดิจิทัลรูปแบบใหม่ ประเทศไทยจึงถูกจับตามองในฐานะต้นแบบด้านระบบการชำระเงินดิจิทัลของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การสแกนจ่ายกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันไปแล้วสำหรับคนไทยจำนวนมาก การเข้าใจทั้งข้อดีและข้อควรระวังของระบบ จะช่วยให้เราใช้งานได้อย่างปลอดภัยและได้ประโยชน์สูงสุด ท่ามกลางโลกการเงินที่กำลังเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มตัว