Gezondheidsmonitor 2026: Nederlanders weten wat gezond is, maar volhouden blijft lastig

De meeste Nederlanders voelen zich gezond, maar de stap van goede voornemens naar gezond gedrag blijft in de praktijk lastig. Dat is een van de rode draden uit de Gezondheidsmonitor 2026, een groot onderzoek naar hoe Nederlanders hun eigen gezondheid beleven.

De monitor is opgesteld door onderzoeksbureau Newcom en brengt in kaart hoe mensen omgaan met beweging, voeding en slaap. Het is de tweede editie van het onderzoek, na een eerste meting in 2023, waardoor er nu ook vergelijkingen in de tijd mogelijk zijn.

Twee op de drie voelen zich gezond

Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer twee op de drie Nederlanders hun eigen gezondheid als goed of zeer goed beoordelen. Daarmee ligt de ervaren gezondheid iets hoger dan in 2023, toen de allereerste meting van de monitor werd gehouden onder de bevolking.

Het onderzoek is gehouden onder 6.316 Nederlanders van achttien jaar en ouder en is representatief opgezet. Daardoor geven de uitkomsten een betrouwbaar beeld van hoe de bevolking als geheel naar de eigen gezondheid en leefstijl kijkt.

Weten is niet het probleem

Een opvallende conclusie is dat kennis nauwelijks de belemmering vormt. Volgens de monitor weet ongeveer zeven op de tien Nederlanders precies waar informatie over gezonder leven te vinden is, mocht men die willen opzoeken.

Toch vertaalt die kennis zich niet vanzelf naar blijvend gedrag. Een meerderheid zegt voldoende te bewegen, gezond te eten en genoeg te slapen, maar lang niet iedereen lukt het om die gewoonten ook op de langere termijn vast te houden.

Verschil tussen jong en oud

Tussen de generaties zijn duidelijke verschillen zichtbaar. Oudere generaties zeggen meer aandacht te besteden aan gezonde voeding en voldoende slaap dan jongere generaties, die daar in de praktijk juist vaker mee blijken te worstelen.

Dat verschil laat zien dat gezond gedrag niet voor iedereen even vanzelfsprekend is. De monitor wijst erop dat naast leeftijd ook het opleidingsniveau en de mentale veerkracht een rol spelen bij de manier waarop mensen hun leefstijl invullen.

Motivatie als drempel bij jongeren

Vooral bij jongeren blijkt motivatie een belangrijke drempel te zijn om gezonder te gaan leven. Zij hebben wel het vertrouwen dat zij hun gedrag kunnen veranderen, maar de daadwerkelijke stap naar dat gezondere gedrag wordt vaak uitgesteld.

Die combinatie is opvallend, omdat het laat zien dat zelfvertrouwen alleen niet genoeg is. Zonder voldoende motivatie en een haalbare aanpak blijft de kloof tussen willen en doen bij deze groep hardnekkig bestaan, zo stelt het onderzoek vast.

Gezondheid en eenzaamheid

De monitor legt ook een verband tussen ervaren gezondheid en welzijn. Mensen die hun gezondheid als slecht beoordelen, geven vaker aan zich eenzaam te voelen dan mensen die zich juist gezond voelen, zo blijkt uit de resultaten.

Vooral onder jongvolwassenen speelt dit een rol. Zij ervaren volgens het onderzoek vaker een gevoel van leegte en hebben meer behoefte aan sociaal contact dan oudere generaties, wat de bredere betekenis van gezondheid onderstreept.

Van weten naar volhouden

De belangrijkste boodschap van de Gezondheidsmonitor 2026 is dat gezondheid om meer draait dan kennis of goede intenties. De kern zit in de vraag of gezond gedrag haalbaar is en vol te houden binnen het gewone, dagelijkse leven van mensen.

Volgens Newcom ligt de uitdaging dan ook bij het ondersteunen van gedragsverandering die realistisch en houdbaar is. Wie mensen wil helpen gezonder te leven, moet vooral inzetten op wat in de praktijk werkt en aansluit bij hun dagelijkse routine.