RIVM waarschuwt: gezondheid van Nederlanders vraagt om stevige keuzes

De gezondheid van de Nederlander staat de komende decennia voor stevige uitdagingen. Volgens het RIVM neemt het overgewicht toe en beweegt de bevolking minder, terwijl tegelijkertijd de levensverwachting stijgt. Het instituut concludeert dat er duidelijke en langdurige keuzes nodig zijn om de volksgezondheid ook in de toekomst houdbaar te houden.

Levensverwachting stijgt, maar niet voor iedereen gelijk

De levensverwachting in Nederland blijft stijgen en loopt volgens het RIVM op tot ongeveer 86,5 jaar in 2050, zo'n vijf jaar meer dan in 2022. Dat is op zichzelf goed nieuws, maar het betekent ook dat mensen langer leven met chronische aandoeningen en dat de vraag naar zorg en ondersteuning verder toeneemt.

De winst in gezonde jaren is bovendien ongelijk verdeeld. Het RIVM wijst erop dat mensen in een zwakke sociaaleconomische positie gemiddeld veertien jaar minder in goede gezondheid leven dan mensen die er beter voorstaan. Deze gezondheidsverschillen nemen niet af en vormen een hardnekkig probleem voor de volksgezondheid.

Overgewicht neemt toe onder jongeren

Een van de grootste zorgen is de toename van overgewicht, vooral onder jongvolwassenen. Het RIVM verwacht dat steeds meer mensen in de leeftijd van 18 tot 44 jaar te zwaar worden, en dat op steeds jongere leeftijd. Bij ongewijzigd beleid zou richting 2050 een groot deel van de bevolking met overgewicht kampen.

Overgewicht is niet alleen een kwestie van gewicht, maar hangt samen met tal van chronische ziekten. Volgens deskundigen worden aandoeningen als diabetes type 2, hart- en vaatziekten, verschillende vormen van kanker, gewrichtsklachten en depressie er vaker door veroorzaakt of moeilijker door te behandelen. Preventie kan die last aanzienlijk beperken.

De Nederlander beweegt minder

Ook op het gebied van bewegen laat de trend een verslechtering zien. Het aandeel Nederlanders dat voldoet aan de beweegrichtlijnen daalde naar ongeveer 44 procent in 2022, tegenover 49 procent in 2019. Daarmee ligt het niveau lager dan voor de coronapandemie, terwijl voldoende bewegen juist een belangrijke pijler is van een gezonde leefstijl.

Voldoende beweging helpt niet alleen bij het op peil houden van een gezond gewicht, maar verlaagt ook het risico op tal van aandoeningen en draagt bij aan het mentale welzijn. De daling in beweeggedrag is daarom een signaal dat serieus moet worden genomen in het gezondheidsbeleid.

Mentale gezondheid van jongeren onder druk

Naast de fysieke gezondheid maakt het RIVM zich zorgen over het mentale welzijn van jongeren. Steeds ongezondere leefstijlen gaan gepaard met een groter risico op mentale problemen. De druk om te presteren speelt hierbij een rol, en het instituut adviseert om die prestatiedruk te verminderen en jongeren gerichter te ondersteunen.

Vergrijzing en zorgvraag

De vergrijzing zet de zorg de komende jaren verder onder druk. Het aantal 75-plussers dat informele zorg nodig heeft, zal volgens het RIVM tussen 2022 en 2050 meer dan verdubbelen tot ongeveer 650.000 mensen. Dat vraagt niet alleen om meer professionele zorg, maar ook om een groter beroep op mantelzorgers en vrijwilligers.

Klimaat raakt ook de gezondheid

Ook klimaatverandering speelt een rol in de toekomstige volksgezondheid. Het RIVM verwacht een toename van hittestress, infectieziekten, huidkanker en hittegerelateerde sterfte. Deze gevolgen komen bovenop de bestaande uitdagingen en maken duidelijk dat gezondheid en klimaat steeds meer met elkaar verweven raken.

RIVM: stevige keuzes zijn onvermijdelijk

Om de volksgezondheid houdbaar te houden pleit het RIVM voor stevig en langdurig beleid met heldere doelen. Bestaande preventiemaatregelen, zoals het ontmoedigen van roken en het stimuleren van bewegen, zouden moeten worden voortgezet en versterkt. Volgens het instituut is dit een gezamenlijke opgave van overheid, bedrijfsleven, organisaties en burgers.

De boodschap van het RIVM is duidelijk: zonder ingrijpen nemen overgewicht, bewegingsarmoede en gezondheidsverschillen verder toe. Met tijdige en volgehouden keuzes kan Nederland die trend echter ombuigen en de gezonde jaren van de bevolking beschermen. De komende jaren zullen bepalend zijn voor hoe gezond het land de toekomst ingaat.