Amsterdam worstelt met zijn eigen succes: waarom de stad de toeristenkraan probeert dicht te draaien

Weinig steden zijn zo geliefd bij buitenlandse bezoekers als Amsterdam. De grachten, de musea en de ontspannen sfeer trekken jaar na jaar miljoenen mensen naar de hoofdstad. Maar wat lange tijd werd gevierd als een succesverhaal, voelt voor veel bewoners inmiddels vooral als een probleem, en de stad zoekt koortsachtig naar manieren om de stroom te beteugelen.

Records ondanks de rem

De cijfers spreken boekdelen. In 2025 telde Amsterdam ongeveer 23,7 miljoen toeristische overnachtingen, een stijging van zo'n 800.000 ten opzichte van het jaar ervoor. Prognoses gaan ervan uit dat het aantal de komende jaren verder kan oplopen tot ergens tussen de 25 en bijna 30 miljoen overnachtingen richting 2028, ondanks alle pogingen om de groei te remmen.

Die groei botst hard met een doel dat de stad zichzelf had gesteld, namelijk om onder de grens van twintig miljoen overnachtingen te blijven. Een groep bewoners stapte zelfs naar de rechter, maar de gemeente stelde daar dat deze grens nooit een juridisch afdwingbare limiet was geweest, maar slechts een bestuurlijke ambitie zonder harde gevolgen.

De hoogste belasting van Europa

Een van de belangrijkste instrumenten waarmee de stad probeert bij te sturen, is de portemonnee van de bezoeker. Sinds begin 2026 is het lage btw-tarief op hotelovernachtingen in Nederland verhoogd van negen naar eenentwintig procent, een forse sprong die het overnachten meteen een stuk duurder maakte voor iedereen die in de stad wil blijven slapen.

Bovenop die btw komt nog de gemeentelijke toeristenbelasting van rond de twaalfeneenhalf procent, waardoor de totale belastingdruk op een hotelovernachting oploopt tot ongeveer een derde van de prijs. Daarmee behoort Amsterdam tot de duurste steden van Europa voor toeristen, en de gemeente sluit verdere verhogingen richting 2030 nadrukkelijk niet uit.

Een hotelstop en strengere regels

Naast de belastingen grijpt de stad ook in op het aanbod zelf. Al enkele jaren geldt in Amsterdam een zogenoemde hotelstop, die de bouw van nieuwe hotels in principe verbiedt. Een nieuw hotel mag er alleen bijkomen als elders een bestaand hotel sluit, en zelfs dan moet het nieuwe pand voldoen aan strenge eisen op het gebied van kwaliteit en duurzaamheid.

Met dit soort maatregelen wil het stadsbestuur voorkomen dat het toerisme ongebreideld blijft groeien en de binnenstad langzaam verandert in een decor dat vooral op bezoekers is ingericht. Het doel is niet om toeristen weg te jagen, maar om de aantallen beheersbaar te houden en de balans in de stad enigszins te herstellen voordat het te laat is.

De economische keerzijde

Toch is het verhaal niet zo eenvoudig als het lijkt, want toerisme is voor Amsterdam ook een belangrijke economische motor. De sector zorgt voor werkgelegenheid in hotels, restaurants, winkels en cultuur, en brengt jaarlijks veel geld binnen dat ook ten goede komt aan de bredere stedelijke economie en de gemeentekas.

Ondernemers in de horeca en hotellerie waarschuwen dan ook dat een te zware belastingdruk hun concurrentiepositie kan aantasten en investeringen kan afschrikken. De vrees bestaat dat vooral kleinere bedrijven het moeilijk krijgen, terwijl de allergrootste toeristenstromen zich niet zomaar door een hogere prijs laten ontmoedigen.

Amsterdam is niet alleen

De Nederlandse hoofdstad staat bepaald niet alleen in deze worsteling. Steden als Venetie, Barcelona, Athene en Florence kampen met vergelijkbare problemen en nemen eveneens maatregelen tegen wat internationaal overtoerisme is gaan heten. Overal in Europa zoeken populaire bestemmingen naar een manier om de druk op hun historische centra te verlichten.

Een deel van de oplossing wordt gezocht in spreiding, waarbij bezoekers worden aangemoedigd om ook andere delen van Nederland te ontdekken in plaats van zich allemaal in dezelfde paar straten van de hoofdstad te verdringen. Zo hoopt men de lasten en de lusten van het toerisme eerlijker over het land te verdelen.

Balans zoeken

Uiteindelijk draait alles om het vinden van een gezond evenwicht. De stad wil de inkomsten en de levendigheid die het toerisme met zich meebrengt niet kwijt, maar tegelijk mag de leefbaarheid voor de eigen inwoners niet verder onder druk komen te staan. Dat is een smalle koord waarop het stadsbestuur zijn evenwicht moet zien te bewaren.

De komende jaren zullen laten zien of hogere belastingen en strengere regels daadwerkelijk het gewenste effect hebben, of dat Amsterdam simpelweg te aantrekkelijk blijft om af te remmen. Hoe dan ook is duidelijk dat de stad een nieuwe manier moet vinden om met haar eigen populariteit om te gaan, wil zij zowel bezoekers als bewoners tevreden houden.